Na Vuli ni Veika Vakaivolatabu ni Gauna ni Siga ni Vakacecegu .
—
E Tekivu Dina Gauna Gauna na Siga ni Vakacecegu?
Na Siga ni Vakacecegu sai koya na ikavitu ni siga e vakalougatataka ka vakatabuya na Kalou. Era sega ni maroroya na Siga ni Vakacecegu na tamata vakabauta me rawati kina na veivakabulai.
Ia, ena ruku ni loloma soli wale, era nanuma lesu na cakacaka levu ni Kalou ni veibuli kei na veivakabulai ka ra nanamaki ki na vakacegu tawamudu sa bera mai.
Nikua, e vica na rai duidui e tiko me baleta na gauna e tekivu kina kei na gauna e cava kina na Siga ni Vakacecegu.
Eso era muria na nodra ivakarau na Jiu e muri ra qai dau vakananuma na Siga ni Vakacecegu mai na dromu ni siga ena Vakaraubuka me yacova na dromu ni siga ena Vakarauwai.
Eso era wilika me salavata kei na gauna ni dromu ni matanisiga ena vanua oya se na irairai ni kalokalo.
Eso era muria na ivolanivula vakamatanitu ni gauna oqo ra qai vakayagataka na lomaloma ni bogi me iyalayala ni siga, oya na vanua e wasea kina e dua na siga kei na siga e tarava.
Eso tale, era yavutaka na veitikina vakaivolatabu duidui, era vakabauta ni dua na siga taucoko e tekivu ena siga, e tomani tiko me yacova na yakavi kei na bogi, qai cava ni sa tekivu na siga e tarava.
Me vaka na kila oqo, na Siga ni Vakacecegu ni ikavitu ni siga ena tekivu ena siga ni Vakarauwai ka cava ena itekivu ni siga ni Sigatabu.
Na vakadidike oqo e dikeva se tiko beka na veitokoni vakaivolatabu kei na itukutuku makawa ni iotioti ni rai oqo.
1. E Vakayacori Vakacava e dua na “Siga” ena Vakatekivu?
E volai ena Vakatekivu 1:3–5:
Sa kaya na Kalou, “Me rarama mai,” ka sa rarama mai. Sa raica na Kalou ni sa vinaka na rarama, ka sa wasea na Kalou na rarama mai na butobuto. Na Kalou e vakatoka na rarama me Siga, kei na butobuto me Bogi. A sa yakavi, ka sa mataka, nai matai ni siga.
E dau nanumi ni baleta ni tukuna na tikinivolatabu, “sa yakavi, ka sa mataka,” e dodonu gona me tekivu e dua na siga ena yakavi.
Ia, na kena wiliki vakavinaka na veitaravi ni imatai ni siga ena Vakatekivu e vakatara e dua tale na ka e rawa ni yaco.
Ena itekivu ni veibuli, sa sega tu na kena irairai ka lala tu na vuravura, ka sa tu na butobuto ena dela ni wasawasa titobu. Sa tu rawa tu na butobuto, ia na rarama e bulia ka vakaduiduitaka na Kalou e se bera ni basika mai. E kaya na Kalou, “Me rarama,” ka qai qai rarama ga. Sa qai wasea na Kalou na rarama mai na butobuto, ka vakatoka na rarama me “Siga” kei na butobuto me “Bogi.”
O koya gona, na kena veitarataravi dina na imatai ni siga e rawa ni kilai me vaka:
Butobuto taumada → Na Kalou e bulia na rarama → Siga → Yakavi → Bogi → Mataka → Taumada ni siga vakacavari
Oqo e sega ni tautauvata sara kei na kena tukuni ni siga sara ga e tekivu ena yakavi.
Na “yakavi” na veisau e mai cava kina na rarama ni siga ka tekivu na bogi, ia na “mataka” na veisau e mai cava kina na bogi ka tekivu tale na rarama ni siga.
O koya gona, na itukutuku:
“Sa qai yakavi, ka sa mataka, nai matai ni siga”
e rawa ni kilai tale ga ni kena ibalebale ni dua na siga taucoko ni veibuli e lako sivita na siga, yakavi, kei na bogi me yacova ni sa mataka. Ena gauna o ya sa mai cava kina na imatai ni siga ka sa tekivu na siga ka tarava.
Mai na ikarua ni siga ka lako yani, e rawa gona ni vakatayaloyalotaki e dua na siga me vaka:
Rarama ni Siga → Yakavi → Bogi → Mataka
Kena ibalebale, e tekivu na siga ena mataka volekata na rarama ni siga ka cava ena mataka ka tarava.
Na vakadewa oqo e sega walega ni vakasama ni gauna oqo. Era kaya eso na Jiu kei na vuku ni iVolatabu ni rairai a vakayagataka taumada o Isireli makawa na iwalewale ni wili siga mai na mataka ina mataka.
2. Na Siga ni Veisorovaki: Na “Yakavi ki na Yakavi” e iVakavuvuli Raraba ni dua na Siga, se dua na Soqo Vakatabakidua?
E kaya na Vunau ni Soro 23:27 :
Ena i katini ni siga ni i kavitu ni vula oqo ena dua na Siga ni Veibuluti.
Ia e solia na Vunau ni Soro 23:32 na ivakaro vakatabakidua:
Mai na yakavi ni i ka ciwa ni siga ni vula me yacova na yakavi ka tarava, mo ni maroroya kina na nomuni Siga ni Vakacecegu.
Oqo e dua na tikina bibi sara.
Kevaka e sa itekitekivu ni ikatini ni siga na “yakavi ni ikaciwa,” na cava e se vakatoka tiko ga kina na tikinivolatabu:
na yakavi ni ikaciwa ni siga .
ka sega ni “yakavi ni ikatini ni siga”?
E dua tale na ka e rawa ni kilai oya ni iyalayala ni siga e dau tu ga ena mataka, ia na lolo vakatabakidua kei na yalomalumalumu ni dua e gadrevi me baleta na Siga ni Veisorovaki e tekivu taumada, ena yakavi ni ikaciwa, ka tomani tiko me yacova na yakavi ni ikatini.
Vakakina:
Siga ni ika 9 → Yakavi ni ika 9 [tekivu na lolo] → Siga ni ika 10 [Siga ni Veisorovaki] → Yakavi ni ika 10 [sa cava na lolo].
Me vaka na kila oqo, na “yakavi ki na yakavi” e vakamacalataka:
na gauna vakatabakidua ni kena vakananumi na Siga ni Veibuluti .
ka sega ni dodonu me vakamacalataki:
na iyalayala ni siga me baleta na veisiga
E bibi na duidui oqo.
E sega ni kaya na iVolatabu:
“Me vakatabui na Siga ni Vakacecegu kece mai na yakavi me yacova na yakavi.”
Na Vunau ni Soro 23:32 e baleta sara ga na Siga ni Veisorovaki, e kauta tale ga mai na ivakaro duatani me vakamalumalumutaki koya.
O koya gona, na kena vakabalavutaki na tikina oqo me dua na lawa raraba me baleta na Siga ni Vakacecegu ena veimacawa e gadrevi kina na ikuri ni veitokoni vakaivolatabu.
3. Na Veisemati ni “Siga Oya” kei na “Mataka” .
E vica na tikina ena Lawa i Mosese e taleitaki vakalevu.
E tukuni ena Vunau ni Soro 7:15 ni dodonu me laukana na lewe ni madrali ni vakavinavinaka ena siga e cabori kina ka me kakua ni biu me yacova na mataka.
E kaya tale na Vunau ni Soro 22:30 :
Me laukana ena siga vata ga o ya; mo ni kakua ni vakavoca e dua na ka me yacova na mataka.
E vakarota tale ga na Vakarua 21:23 :
Me kakua ni tiko na yagona ena bogi taucoko ena dela ni kau, ia mo buluti koya vakaidina ena siga o ya.
Na veitikina oqo e vakaraitaka vakaidina na kena veitarataravi:
Na siga oya → Yakavi → Bogi → Mataka
Era vakaraitaka ni yakavi kei na bogi e se nona tiko ga na “siga oya,” ia na kena yaco mai na mataka e vakatakilakilataka na itekitekivu ni siga tarava.
O koya gona, e rawa ni laukana na isoro ena yakavi kei na bogi ni siga vata oya, ia e sega ni rawa ni tiko me yacova na mataka. Na vosa oqo e salavata kei na cakacaka ni mataka me vaka na iyalayala e sivia na kena gadrevi me baleta na “siga o ya” sa sega ni vakayagataki.
Na vosa oqo e tokona vakadodonu cake na kila ni dua na siga e tekivu ena mataka wavolita na rarama ni siga, tomani tiko me yacova na yakavi, kei na bogi, ka cava ena mataka.
Ena kena lailai duadua, na veitikina oqo e vakaraitaka ni mataka e rawa ni cakacaka me vaka e dua na . iyalayala ni siga, na vanua e wasea kina e dua na siga kei na siga e tarava.
4. Lako Yani 16, na Mana, kei na iMatai ni Siga ni Vakacecegu e Volai .
Na Lako Yani 16 e dua na tikina bibi duadua me vulici kina na gauna ni Siga ni Vakacecegu.
Era dau lako yani na tamata ena veimataka mera kumuna na mana. Ena ikaono ni siga, era kumuna vakarua.
Sa tukuna vei ira o Mosese:
Ni mataka e dua na Siga ni Vakacecegu, na Siga ni Vakacecegu tabu vei Jiova.
Era maroroya na tamata na kakana:
me yacova na mataka.
Oti, ena mataka, e kaya o Mosese:
Mo kania qori nikua, nikua e Siga ni Vakacecegu vei Jiova.
Na itukutuku e vakaraitaka na veitarataravi ni veika oqo:
iKaono ni siga: kumuna e dua na iwasewase vakarua → Sa sivi na bogi → Mataka → “Nikua” na Siga ni Vakacecegu .
Oqo e dua na tikina bibi e vakavulici ira kina vakamatanitu na Kalou, ena gusu i Mosese, vei ira na Isireli ena sala me ra maroroya kina na Siga ni Vakacecegu.
E taleitaki ni sega ni volai ena tikina oqo ni kacivaka o Mosese ni sa dromu na matanisiga ena ikaono ni siga:
“Sa tekivu oqo na Siga ni Vakacecegu.”
Ia, ena mataka ka tarava, e vakamacalataki kina na ikavitu ni siga:
“Nikua na Siga ni Vakacecegu.”
Oqo e salavata kei na, ka rawa ni veitokoni ki na dua na wiliwili e yavutaki ena mataka, e dina ga ni sega ni vakadeitaka vakataki koya na itekitekivu dodonu ni Siga ni Vakacecegu.
5. Na Nona Sogota na Matamata o Niemaia e Sega ni Vakadinadinataka Vakaikoya ni Tekivu na Siga ni Vakacecegu ena gauna e dromu kina na Matanisiga .
E volai ena Niemaia 13:19 :
Ni sa tekivu me butobuto na matamata kei Jerusalemi ni bera na Siga ni Vakacecegu, au sa vakarota me sogo na matamata ka vakarota me kakua ni dolavi me yacova ni sa oti na Siga ni Vakacecegu.
E dau vakayagataki na tikina oqo me vakadinadinataka ni a tekivu na Siga ni Vakacecegu ni sa dromu na matanisiga.
Ia, e kaya sara ga na tikinivolatabu:
ni bera na Siga ni Vakacecegu .
E sogota taumada o Niemaia na matamata, ena gauna ni butobuto ni bera na Siga ni Vakacecegu. Oqo e rawa ni kilai vakaidina me dua na iwalewale ni veitaqomaki me tarovi ira na dauveivoli mai na nodra kauta mai na iyaya ki na koro ena bogi me rawa ni ra veivoli ena siga ni Vakacecegu ka tarava.
O koya gona:
Na sogo ni matamata ena bogi ≠ ivakadinadina ni bogi sara ga e itekitekivu ni Siga ni Vakacecegu .
Na tikina oqo e salavata kei na dua na vakadewa ni tekivu ni dromu ni siga, ia e sega ni vakadinadinataka vakataki koya ni dromu ni siga e iyalayala ni siga.
6. Na Gauna ni Veibuluti ni Turaga o Jisu e Vakavurea e dua na Taro Bibi .
Nai Bulu Ni Turaga ko Jisu: Yakavi Ena Siga ni Vakarau kei na Voro Mai ni Siga ni Vakacecegu
E volai ena Marika 15:42:
“Ni sa yakavi mai, ni sa Siga ni Vakavakarau, oya na siga ni bera na Siga ni Vakacecegu...”
E dodonu me kauaitaki vakavinaka na veitaravi ni gauna ena tikina oqo.
E tukuna vakamatata na tikinivolatabu ni:
sa yaco mai na yakavi
ia na gauna vata ga oqori e se vakatokai tiko ga me:
“na Siga ni Vakavakarau, oya na siga ni bera na Siga ni Vakacecegu.”
Ena dua tale na kena vosa, me vaka na wiliwili vakayago duadua ni itukutuku, sa yaco mai na yakavi, ia e se Siga ni Vakavakarau tikoga, ka se bera ni tekivu na Siga ni Vakacecegu.
Sa qai lako vei Pailato ko Josefa na kai Arimacea ka kerea na yago ni Turaga ko Jisu. E kurabui o Pailato ni sa mate oti o Koya, mani kaciva na turaganivalu ka taroga se sa dede na nona mate. Ni oti ga na kena vakadeitaki, sa qai sereka o Pailato na yago vei Josefa.
E se vo tiko ga me muri e vica na iwalewale ni veibulu. E gadrevi vei Josefa me:
volia na lineni matailalai → kauta sobu na yago → vakarautaka na yago → ubia ena lineni → biuta ena dua na ibulubulu ta ena vatu → vakaliliga e dua na vatu me sogota na katuba
E volai tale ena Joni 19:39–40 ni a lako mai o Nikotimo kei na dua na iwase levu ni mura kei na yalosi, ka rau sa:
vakarautaka na yago i Jisu kei na ka boivinaka me vaka na nodra ivakarau ni veibulu na Jiu.
O koya gona, mai na gauna sa yakavi kina ka lako taumada o Josefa vei Pailato me kerea na yago, ena nona vakataroga o Pailato na turaganivalu, na nona sereki na yago, kei na vakavakarau taucoko ni veibulu erau a vakayacora o Josefa kei Nikotimo, sa dodonu me sa oti e dua na gauna bibi.
Ni vakamacalataki oti na veika oqo, e kaya na Luke 23:54 :
“Sa Siga ni Vakavakarau ko ya, ka sa voleka mai na Siga ni Vakacecegu.”
E talei sara ga na tikina oqo.
Na vosa vaKirisi e vakadewataki me “sa voleka mai” e . ἐπέφωσκεν (epéphōsken), mai na ἐπιφώσκω (epiphōskō). Na vosa oqo e semati ki na kena basika mai na rarama, sa tekivu me rarama na siga, se sa voleka mai na mataka lailai.
O koya gona, ni vakasamataki na yavu ni ibalebale ni vosa, na itukutuku nei Luke e vakavurea e dua na taro bibi e dodonu me vakadikevi:
E tekivu beka na bulu ni Turaga o Jisu ena yakavi ni Siga ni Vakavakarau, tomani tiko me dua na gauna ena bogi taucoko, qai mai cava ni sa voleka na mataka, ni sa voleka ni “mataka” na Siga ni Vakacecegu ni ikavitu ni siga?
Ke vaka kina, ena veiganiti na kena veitarataravi na gauna:
Siga ni Vakavakarau ena siga: sa vakoti ki na kauveilatai na Turaga → Sa yaco mai na yakavi, ia e se vakatokai tikoga me Siga ni Vakavakarau → Sa kerea o Josefa na yago → Erau sa vakarautaka ka buluta na yago ni Turaga o Josefa kei Nikotimo → Sa voleka mai na Siga ni Vakacecegu
Na vakadewa oqo e dodonu me vakatauvatani kei na rai makawa ni tekivu sara ga na Siga ni Vakacecegu ena dromu ni matanisiga ena Vakaraubuka.
E tukuna vakamatata o Marika ni sa yaco mai na yakavi ni se vakatokai tiko ga na gauna oya me “Siga ni Vakavakarau, na siga ni bera na Siga ni Vakacecegu.” O Luke, ni oti na nona vakamacalataka na veibulu, sa qai vakayagataka e dua na vosa e salavata kei na rarama se mataka lailai me vakamacalataka ni sa voleka mai na Siga ni Vakacecegu.
E dina, na taro taucoko ni wiliwili ni Siga ni Vakacecegu e sega ni rawa ni wali ena dua ga na vosa vaKirisi . ἐπέφωσκεν duadua ga. E dodonu tale ga me dikevi na kena vakayagataki na vosa oqo ena veivanua duidui kei na iwalewale ni nodra wilika na siga na Jiu ena imatai ni senitiuri.
Ia, ni wiliki vata na tikina e rua oqo, e vakatubura e dua na taro e sega ni dodonu me vakawaleni vakamamada:
Kevaka e sa tekivu sara ga na Siga ni Vakacecegu ni oti ga na dromu ni matanisiga ena Vakaraubuka, na cava e se vakatoka tiko ga kina o Marika ni oti na nona tukuna ni sa yaco mai na yakavi oya, me “Siga ni Vakavakarau, na siga ni bera na Siga ni Vakacecegu”? Na cava e vakayagataka kina o Luke, ni sa voleka ni cava na veibulu, e dua na vosa e salavata kei na rarama kei na mataka lailai me vakamacalataka kina na kena sa voleka mai na Siga ni Vakacecegu?
O koya gona, e dodonu me vakasamataki vakabibi na itukutuku ni nona bulu na Turaga o Jisu ena kena vulici se tekivu na Siga ni Vakacecegu ena yakavi se ena siga.
7. Maciu 28:1 : “Ni sa oti na Siga ni Vakacecegu, ni sa voleka ni kida na i matai ni siga”
Na Maciu 28:1 e dua tale na tikina bibi sara.
Na vosa vakirisi e vakamacalataka na gauna me vaka:
ni oti na Siga ni Vakacecegu, ni sa kida mai na i matai ni siga ni macawa.
Me vaka na ituvatuva ni gauna e dau yaco vakayago duadua:
Sa oti na Siga ni Vakacecegu → Na bogi e veimama sa yacova yani na kena iyalayala ni mataka → Sa mataka mai na imatai ni siga .
Oqo e veiganiti sara ga kei na kena kilai ni imatai ni siga e tekivu ena mataka lailai.
E volatukutukutaki kece ena va na Kosipeli ni ratou lako vakamataka lailai na yalewa ina ibulubulu ena imatai ni siga ni macawa.
Kevaka e sa mai cava vakadua na Siga ni Vakacecegu ni sa dromu na matanisiga ena Vakarauwai, na cava era sega ni lako sara kina na marama ki na ibulubulu ena yakavi ni Vakarauwai ka sega ni waraka me yacova na mataka lailai ena imatai ni siga?
Ena rawa ni sauma vakadodonu e dua ni veitaqomaki, butobuto, rarama, se so tale na ka yaga e rawa ni vakamacalataka na kena vakaberai. O koya gona, na tikina oqo duadua ga e sega ni vakatulewa.
Ia, ni wiliki vata kei na veitikina tale e so, e bibi tiko ga.
8. Joni 20:19 : “Na Siga vata ga oya, na iMatai ni Siga ni Macawa, ena Yakavi”
E volai ena Joni 20:19:
“Oti, na siga vata ga oqori ena yakavi, ni sa imatai ni siga ni macawa...”
Me vaka na nodra ivakarau ni dromu na matanisiga na Jiu e muri, na yakavi ni Sigatabu ni oti na dromu ni matanisiga ena vakasamataki ni sa nona na ikarua ni siga.
Ia e se kaya tikoga o Joni:
“ena siga vata ga oya, na imatai ni siga ni macawa, ena yakavi.”
Oqo e vakaraitaka vakalailai ni dua na dauvolavola ni Veiyalayalati Vou e rawa ni vakamacalataka e dua na yakavi e tarava na siga me se nona tikoga na “siga” vata ga.
E dina, eso na dauvakadewa era kila na “siga vata ga oqori” me vaka ga e dua na itukutuku ni veivakaturi me baleta na siga ni tucaketale ka sega ni vaka e dua na ivakamacala vakatekinoloji ni kaleda.
O koya gona, e vinaka cake me vakayagataki vata na tikina oqo kei na so tale na ivakadinadina ka sega ni ivakadinadina duadua ga.
9. Na Veitikina ni Veiyalayalati Vou e Lako Mai kina na “Siga ka Tarava” Ni oti na Yakavi se Bogi .
E tiko ena Veiyalayalati Vou e vica na ivakarau ni itukutuku tautauvata.
E volai ena Marika 11 ni sa yaco mai na yakavi oya, qai tukuna na “siga ka tarava.”
E tukuna taumada na Joni 6 ni sa yaco mai na yakavi ka sa butobuto tu, ka qai tukuna ga ni oti oya na “siga ka tarava.”
E volai ena Cakacaka 4 ni baleta ni sa yakavi, eratou vesu tu na yapositolo me yacova na “siga ka tarava.”
E vakamacalataki ena Cakacaka 23 nona vakavodoki o Paula ena bogi, ni oti oya e vakaibalebaletaka na “siga ka tarava.”
Na itukutuku oqo e sega ni dodonu me ra qaravi kece me vaka na fomula ni kaleda kaukauwa.
Ia, era vakaraitaka ni:
na yakavi kei na bogi era sega ni dau vakasamataka vakatotolo na dauvola iVolatabu me itekitekivu ni siga ka tarava.
10. Na “Tinikarua na Auwa” ni Siga kei na Mataka-Yavutaki na Gauna .
E kaya na Turaga o Jisu:
“E sega li ni tinikarua na aua ena dua na siga?”
— Joni 11:9 .
Na Veiyalayalati Vou e dau vakaibalebaletaka vakawasoma na ikatolu ni auwa, ikaono ni auwa, kei na ikaciwa ni auwa.
Ena ruku ni nodra ivakarau na Jiu ni kena wasei na rarama ni siga ki na tinikarua na iwasewase:
na ikatolu ni aua e rauta ni 9:00 ena mataka;
na ikaono ni auwa rauta na sigalevu tutu;
na ikaciwa ni aua rauta na 3:00 p.m.
E vakaraitaka oqo ni dau tekivu na wiliwili ni siga ena vuravura makawa ena rauta na mataka se na cadra ni matanisiga.
Ia, e dodonu me maroroi e dua na duidui bibi ena maliwa ni:
na itekitekivu ni kena wiliki na tinikarua na auwa ni siga .
kei na
na iyalayala ni siga ni dua na siga ni kaleda taucoko e ruasagavulu ka va na auwa .
E sega ni dodonu me rau tautauvata na rua oqo.
O koya gona, na ivakadinadina oqo e rawa ni vakarautaka na veitokoni ni itukutuku me baleta e dua na kila ka e yavutaki ena mataka, ia e sega ni dodonu me vakayagataki vakataki koya me vakadinadinataka ni veisiga kece e dodonu me tekivu ena 6:00 a.m.
Me baleta na kena vakayacori nikua, vakayagataki ni rauta ni 6:00–7:00 a.m. gauna ni ivakatagedegede ni vanua me vaka e dua na iyalayala ni cakacaka e rawa ni vakarautaka e dua na ivakarau tudei, ia e dodonu me tukuni vakamatata ni oqo:
e dua na iwalewale yaga ni kena vakayacori, sega ni ivakaro vakaivolatabu e vakamacalataka vakadodonu na 6:00 a.m.
11. Na Siga kei na Bogi e Lesu Tikoga ena Nodrau Gauna Lesu .
E tiko ena Jeremaia 33 e rua na vosa bibi me baleta na ituvatuva vakalou ni siga kei na bogi.
E kaya na Jeremaia 33:20 :
“Sa kaya vakaoqo na Turaga: Kevaka ko ni sa rawa ni voroka na Noqu veiyalayalati kei na siga kei na Noqu veiyalayalati kei na bogi, me kakua kina ni yaco mai na siga kei na bogi ena kena gauna lokuci...”
E tukuna tale na Jeremaia 33:25 :
Na veiyalayalati ni Kalou kei na siga kei na bogi kei na ituvatuva tudei ni lomalagi kei vuravura.
Na veitikina oqo e vakamacalataka na siga kei na bogi me rua na gauna duidui ia e dau yaco wasoma ka lewa na ituvatuva tauyavutaki ni Kalou:
Na siga e lako mai ena kena gauna lokuci → Na bogi e lako mai ena kena gauna lokuci → Lesu tale mai na siga .
Na veiwatini vakayago vata ga oqo e dau basika vakawasoma ena veivosa vakaivolatabu e vakamacalataka na veigauna e tomani tikoga:
tolu na siga kei na tolu na bogi . — 1 Samuela 30:12; Jona 1:17; Maciu 12:40;
vitu na siga kei na vitu na bogi . — Jope 2:13;
vasagavulu na siga kei na vasagavulu na bogi . — Vakatekivu 7:4, 12; Lako Yani 24:18; 34:28; Vakarua 9:9, 18; 1 Tui 19:8; Maciu 4:2.
Ena veivosa oqo, na “siga” e dau vakaibalebaletaka na gauna ni rarama kei na “bogi” na gauna ni butobuto. Erau vakamacalataka vata e dua na veitaravi sega ni vakataotaki ni siga kei na bogi.
Na ivakarau vakaivolatabu e dau tokaruataki ni . siga kei na bogi . e salavata kina kei na kena veitarataravi:
Rarama ni Siga → Yakavi → Bogi → Na lesu tale mai ni rarama ni siga .
Na ivakadinadina oqo e sega ni, vakataki koya, vakadeitaka na iyalayala vakatekinoloji dodonu ni veisiga yadua ni kaleda. Ia, e vakaraitaka ni dau tukuna vakavica na iVolatabu na rarama ni siga kei na bogi e tarava me rau gauna veiganiti ni vakamacalataki kina na toso ni siga taucoko.
Ni vakasamataki vata kei na Vakatekivu 1, na lawa me baleta na veika e sega ni dodonu me tiko me yacova na mataka, kei na veitikina tale e so e vakadikevi ena vakadidike oqo, na ivakarau ni siga kei na bogi e dau yaco wasoma oqo e vakarautaka na ikuri ni veitokoni me baleta na kena vakadikevi se rawa ni kilai na veitarataravi vakaivolatabu me vaka na siga ka tarava na bogi, kei na rarama ni siga e tarava e kilai rawa.
12. Sa Tiko oti na Veileti ni Kaleda ena iKarua ni Gauna ni Valetabu .
Ena kena vulici na nodra ivolanivula makawa na Jiu, e dodonu me nanumi e dua na ka bibi ni itukutuku makawa:
E sega ni dau vakayagataka o Isireli makawa e dua ga na ituvatuva ni kaleda e sega ni veisau ena kena itukutuku taucoko.
Na iVola ni Jupili kei na itukutuku makawa ni veika vakalomalagi e laurai ena 1 Inoki e vakabibitaka vakalevu e dua na ivolanivula ni matanisiga e 364 na siga.
Na yabaki e 364 na siga e tiko kina vakadodonu:
52 taucoko na macawa.
E vakasalataka sara mada ga na Jupili 6 ni kevaka era vakatulewataka na tamata na veisiga me vaka na nodra raica na vula, ena rawa ni lutu ki na veilecayaki na soqo kei na Siga ni Vakacecegu.
Oqo e vakaraitaka ni a tiko na veileti bibi ni kaleda ena loma ni isoqosoqo ni Jiu ena gauna ni iKarua ni Valetabu.
O koya gona, kevaka mada ga eso na tikina ena Jupili e vakaraitaka e dua na ituvatuva e tekivu kina e dua na siga vou ni sa dromu na matanisiga, oqo e sega ni rawa ni vakayagataki vakaveitalia me vakadinadinataka ni:
“Oqo sara ga na ituvatuva taumada i Mosese.”
Na Jupili vakataki koya e dua na cakacaka ni gauna ni iKarua ni Valetabu ka vakaraitaka e dua na itovo vakavanua vakatabakidua ena loma ni gauna o ya.
13. Eso na Jiu Vuku ni Gauna Oqo Era sa Veiletitaka Talega e dua na Iyalayala ni Siga ni Mataka lailai ni Isireli .
E vica na Jiu vuku bibi ena ikaruasagavulu ni senitiuri era dikeva na taro oqo.
Julian Morgenstern e kaya ni o ira na Isireli taumada era dau wilika na siga mai na cadra ni matanisiga se mataka lailai ina cadra se mataka lailai e tarava, qai qai tubu e muri na ivakarau ni dromu ni siga ina dromu ni siga.
Jekope Z. Lautaka vakatura e dua na rai vata ga oqo, ka kaya ni kena wiliki na siga e Isireli ni bera na veivakabobulataki e sega ni dodonu me tautauvata kei na ivakarau ni rapai e muri, ka so na ivalavala ni Valetabu e maroroya e dua na ivakavuvuli makawa ka dau muria na bogi na siga e liu.
P. J. Hiwuti veivosakitaka talega na kena rawa ni dua na iyalayala ni siga ni mataka ena lawa ni soro, Vakatekivu, kei na veitiki ni Veiyalayalati Vou.
Na vakadidike oqo e sega ni vakadinadinataka ni sa yaco na sikolasivi ni gauna oqo ki na dua na itinitini duavata.
Ia, era vakaraitaka ni:
na rai ni rairai a vakayagataka taumada o Isireli taumada e dua na iyalayala ni siga ni mataka, e sega walega ni dua na ka e buli ena gauna oqo ka sega na kena ivakaraitaki vakavuku.
E dua na itutu ka sa vakaturi vakamatanitu ka veivosakitaki ena vuli vakavuli.
14. Na Veivakararawataki ni Turaga kei na “Katolu ni Siga” .
Na va kece na Kosipeli e vakaraitaka na siga ni nona vakoti ki na kauveilatai na Turaga o Jisu me:
na Siga ni Vakavakarau.
Sa tukuna vakavica talega na Turaga ni na tucake tale:
ena ikatolu ni siga.
Ena Luke 24:21, ena yakavi ni imatai ni siga ni macawa, erau kaya kina na tisaipeli e rua ena sala ki Emeo:
“Sa ikatolu ni siga nikua mai na gauna sa yaco kina na veika oqo.”
Kevaka e yaco na kauveilatai ena Vakaraubuka:
Vakaraubuka = imatai ni siga .
Vakarauwai = ikarua ni siga .
Sigatabu = ikatolu ni siga .
Oqo e duavata vakaidina kei na vosa “vakaturi ena ikatolu ni siga.”
E sega gona ni gadrevi me tosoi na kauveilatai ina Lotulevu me rawa ga ni vakamacalataki kina na vosa “tolu na siga kei na bogi tolu.”
15. “Tolu na Siga kei na Tolu na Bogi ena Loma ni Vuravura” E Sega ni Kena Ibalebale “Vabulu me Tolu na Siga Taucoko kei na Tolu na Bogi”
E kaya na Maciu 12:40 :
“Ena tiko vakakina na Luve ni Tamata ena loma ni qele me siga tolu ka bogi tolu.”
Na vosa e:
“ena loma ni vanua” .
ka sega ni vosa tudei me baleta na “loma ni ibulubulu ena ruku ni qele.”
Ni sa vesu na Turaga mai Kecisemani, a kaya o Koya:
“Oqo na nomudou gauna, kei na kaukauwa ni butobuto.”
— Luke 22:53 .
O koya gona, e dua na vakadewa vakayalo e rawa ni yaco oya ni mai na gauna e vesu kina ena bogi ni Lotulevu, sa curuma oti na Turaga na gauna e vakamalumalumutaki koya kina ki na kaukauwa ni vuravura oqo kei na “kaukauwa ni butobuto.”
Vakakina:
Bogi ni Lotulevu
Siga ni Vakaraubuka
Bogi ni Vakaraubuka
Siga ni Vakarauwai
Bogi ni Vakarauwai
Mataka lailai ni Sigatabu volekata na siga
e rawa ni wiliki me:
tolu na bogi kei na tolu na siga .
ni sa tiko ga na Turaga:
a vakamatei ena kauveilatai ena Vakaraubuka qai vakaturi ena ikatolu ni siga, na Sigatabu.
Na vakadewa oqo e vakatara ruarua na “tolu na siga kei na tolu na bogi” kei na “vakaturi ena ikatolu ni siga” me dina tikoga ka sega ni veisautaka na vakatokayacataki ni Kosipeli ni siga ni kauveilatai me Siga ni Vakavakarau.
16. E dua na ituvatuva ni veivakatautauvatataki ni vitusagavulu ka rua na veivakaduavatataki e rawa ni yaco .
Kevaka era tuvanaki na veisau oqo ena veimataqali veimaliwai:
se dua na siga e muria e dua na . bogi–siga se siga–bogi veitarataravi;
se a vakararawataki na Turaga ena ikava, ikalima, se ikaono ni siga ni macawa;
se a tucake tale o Koya ena bogi ni ikavitu ni siga, ena siga ni ikavitu ni siga, ena bogi ni imatai ni siga, se ena siga ni imatai ni siga;
kei na kena wiliki na “tolu na siga kei na tolu na bogi” mai na veibulu, mate, se vesu;
sa qai na iwiliwili taucoko ni veivakaduavatataki vakasama e:
2 × 3 × 4 × 3 = 72 na kena rawa.
Na veika e rawa oqo e rawa ni qai vakatovolei ena va na ituvaki vakaivolanikalou:
sa tucake tale na Turaga ena ikatolu ni siga;
A tiko o koya ena loma ni qele me siga tolu ka bogi tolu;
na yakavi ni imatai ni siga e se vakatokai tikoga me ikatolu ni siga;
na yakavi ni siga ni veivakoti ena kauveilatai e se vakatokai tikoga me Siga ni Vakavakarau.
Na ituvatuva oqo e dua na iyaya ni cakacaka ni veivakatautauvatataki ka sega ni dua na ivakadinadina ni fika, baleta ni veisau e vakadewataki ka sega ni dodonu me tu vakataki koya. Ena loma ni vakasama e vakadikevi eke, na kena cokovata e vaka me vakatara na ituvaki kece e va e coherently duadua sai koya:
E tekivu e dua na siga ena siga; a vesu na Turaga ena bogi ni Lotulevu; E vakararawataki ena Vakaraubuka; E a tucake ena mataka lailai ni Sigatabu; kei na “tolu na siga kei na tolu na bogi” e wiliki mai na gauna e curu kina o Koya ki na kaukauwa ni butobuto ena bogi ni Lotulevu.
Na kena isau oqo e salavata sara ga kei na itinitini e rawati mai na veitikina sa oti.
17. Tinitini .
Ni vakasamataki vata na Vakatekivu, na Lawa i Mosese, na ivola ni itukutuku makawa, na Kosipeli, na itukutuku tale eso ni Veiyalayalati Vou, na ivola ni iKarua ni Valetabu, kei na vulici ni wiliwili ni kaleda makawa ni Jiu, e basika e dua na itinitini e dodonu me vakasamataki vakabibi:
E sega ni dua na tikina ena iVolatabu e tukuna vakamatata, “Me dau rokovi na Siga ni Vakacecegu ena veimacawa mai na dromu ni siga ena Vakaraubuka me yacova na dromu ni siga ena Vakarauwai.”
Kena veibasai, e vuqa na tikina e vakaraitaka na ivakarau ena kena:
na mataka e kauta mai na ibalebale ni itekitekivu ni dua na siga vou; na rarama ni siga e muria na yakavi kei na bogi, qai muria na mataka ka tarava; ni sa oti na ikaono ni siga ena bogi, sa qai vakatokai na mataka ka tarava me “nikua, na Siga ni Vakacecegu”; kei na so na itukutuku ni Veiyalayalati Vou, e se semati tikoga e dua na yakavi ki na siga vata ga e liu.
Na ivakaro ni Vunau ni Soro 23 me dau vakayacori na Siga ni Veisorovaki “mai na yakavi ki na yakavi” e dua na lawa vakatabakidua me baleta na siga tabu oya ka sega ni dodonu, ke sega tale na ivakadinadina, me vakayacori vakatotolo me vaka na siga tabu raraba . fomula ni iyalayala ni siga me baleta na Siga ni Vakacecegu ni veimacawa.
O koya gona, e rawa ni vakatututaki vakadodonu me:
na Siga ni Vakacecegu ni ikavitu ni siga e rawa ni kilai vakavinaka me okati kina na ikavitu ni siga taucoko —mai na itekivu ni siga ni Vakarauwai, me yacova na yakavi kei na bogi ni Vakarauwai, me yacova ni sa tekivu na siga ni Sigatabu.
Ena kena vakayacori vakacakacaka nikua, baleta ni duidui na gauna ni cadra ni matanisiga me vaka na gauna kei na latitude, kei na so na yasana era sotava na gauna e sega ni dau cadra se dromu kina na matanisiga, na kena vakayagataki e rauta ni . 6:00–7:00 ena mataka me vaka e dua na iyalayala vakacakacaka e rawa ni vakarautaka na tudei.
Ia, na ka bibi duadua oya me kua ni veibataki ena vica na miniti se sekodi, ia me kilai ni:
na Siga ni Vakacecegu sai koya na ikavitu ni siga e vakalougatataka na Kalou.
Na Vakaraubuka e Siga ni Vakavakarau, era vakarautaki ira kina vakayago ka vakayalo na tamata lotu me ra ciqoma na Siga ni Vakacecegu. Mai na itekivu ni siga ni ikavitu ni siga me yacova na itekivu ni siga ni siga ka tarava, era nanuma na veibuli kei na veivakabulai ni Kalou, marautaka na vakacegu e solia ena ruku ni loloma soli wale, ka vakanamata ki na vakacegu tawamudu ena yaco mai.
“Kevaka o sa vukica na yavamu mai na Siga ni Vakacecegu, mai na nomu cakava na ka o vinakata ena Noqu siga tabu, ka vakatoka na Siga ni Vakacecegu me siga marautaki, na siga tabu ni Kalou me dokai, ka dokai Koya, ka sega ni cakava na nomu sala, se kunea na nomu marau, se vosataka na nomu vosa; vuravura, ka vakani kemudou e nai votavota i Jekope na nomudou qase: ni sa vosataka na gusu ni Kalou.”
— Aisea 58:13–14 .
| |
