Haleluya! Prɛz di Masta!


Wan Stɔdi bɔt Aw di Baybul Kin Kɔnt Sabat Tɛm
LORD-IESU.org
_____________
Sabbath
_____________
A Study of the Biblical Reckoning of Sabbath Time
_____________
Eine Studie über die biblische Berechnung der Sabbatzeit
_____________
Un estudio sobre el cómputo bíblico del tiempo del sábado
_____________
Um estudo sobre a contagem bíblica do tempo do sábado
_____________
מחקר על חישוב זמן השבת במקרא
_____________
ت في الكتاب المقدس — متى يبدأ السبت حقًا؟
_____________
* All Languages - Sabbath Time *
_____________
Excerpts of Theses from AJSL, HUCA, JQR, ZDMG and others
______________
Rabbi Samuel b. Meir (1100-1160)
______________
Sabbath in the New Testament
______________
All 72 possible Cases
______________
Why "The Lord's Day" Should Be the Sabbath Day (Saturday)
_____________
IESU is in My Heart - I es U - IesU
_____________
A Pure Speech
_____________
(Chinese Traditional Version)
_____________
(Chinese Simplified Version)
_____________
Contact Us
______________





























































































LORD-IESU.org
_____________
A Study of the Biblical Reckoning of Sabbath Time
_____________
Eine Studie über die biblische Berechnung der Sabbatzeit
_____________
Un estudio sobre el cómputo bíblico del tiempo del sábado
_____________
Um estudo sobre a contagem bíblica do tempo do sábado
_____________
מחקר על חישוב זמן השבת במקרא
_____________
ت في الكتاب المقدس — متى يبدأ السبت حقًا؟
_____________
* All Languages - Sabbath Time *
_____________
Excerpts of Theses from AJSL, HUCA, JQR, ZDMG and others
______________
Rabbi Samuel b. Meir (1100-1160)
______________
Sabbath in the New Testament
______________
All 72 possible Cases
______________
Why "The Lord's Day" Should Be the Sabbath Day (Saturday)
_____________
IESU is in My Heart - I es U - IesU
_____________
A Pure Speech
_____________
(Chinese Traditional Version)
_____________
(Chinese Simplified Version)
_____________
Contact Us
______________





























































































LORD-IESU.org
_____________
Home Page
______________
A Study of the Biblical Reckoning of Sabbath Time
_____________
Eine Studie über die biblische Berechnung der Sabbatzeit
_____________
Un estudio sobre el cómputo bíblico del tiempo del sábado
_____________
Um estudo sobre a contagem bíblica do tempo do sábado
_____________
מחקר על חישוב זמן השבת במקרא
_____________
ت في الكتاب المقدس — متى يبدأ السبت حقًا؟
_____________
* All Languages - Sabbath Time *
_____________
Excerpts of Theses from AJSL, HUCA, JQR, ZDMG and others
______________
Rabbi Samuel b. Meir (1100-1160)
______________
Sabbath in the New Testament
______________
All 72 possible Cases
______________
Why "The Lord's Day" Should Be the Sabbath Day (Saturday)
_____________
IESU is in My Heart - I es U - IesU
_____________
A Pure Speech
_____________
(Chinese Traditional Version)
_____________
(Chinese Simplified Version)
_____________
Contact Us
______________



Wan Stɔdi bɔt Aw di Baybul Kin Kɔnt Sabat Tɛm —

Ustɛm di Sabat Rili Bigin?




Di Sabat na di de we mek sɛvin we Gɔd blɛs am ɛn mek i oli. Di wan dɛn we biliv nɔ de kip di Sabat fɔ mek dɛn go sev.

Bifo dat, ɔnda di gudnɛs, dɛn de mɛmba Gɔd in big wok dɛn we i mek ɛn fri pipul dɛn ɛn dɛn de luk fɔ di rɛst we go de sote go we go kam.

Tide, difrɛn we dɛn de tink bɔt ustɛm di Sabat go bigin ɛn we i go dɔn.

Sɔm kin fala di Ju pipul dɛn tradishɔn leta ɛn dɛn kin kip di Sabat frɔm Frayde we di san kin go dɔŋ to Satide we di san kin go dɔŋ.

Sɔm kin kɔl am akɔdin to di lokal tɛm we di san kin go dɔŋ ɔ di we aw di sta dɛn kin tan.

Sɔm kin fala di sivil kalenda tide ɛn dɛn kin yuz midnayt as di de bɔda, dat na di say we dɛn kin sheb wan de ɛn di ɔda de.

Ɔda wan dɛn, we dɛn bays pan difrɛn pat dɛn na di Baybul, biliv se wan kɔmplit de kin bigin wit di de, i kin kɔntinyu te ivintɛm ɛn nɛt, ɛn i kin dɔn we di nɛks de bigin.

Frɔm dis ɔndastandin, di sɛvin-de Sabat kin bigin Satide de ɛn dɔn we Sɔnde de bigin.

Dis stɔdi de chɛk if dis las we aw pipul dɛn de si tin gɛt sɔpɔt frɔm di Baybul ɛn istri.

1. Aw Dɛn Fɔm “De” insay Jɛnɛsis?

Jɛnɛsis 1: 3–5 rayt se:

Gɔd se, “Lɛ layt kam,” ɛn layt kam. Gɔd si se di layt gud, ɛn Gɔd sheb di layt ɛn di daknɛs. Gɔd kɔl di layt De, ɛn di daknɛs i kɔl Nayt. Ɛn ivintɛm kam, ɛn mɔnin, di fɔs de.

Bɔku pipul dɛn kin tink se bikɔs di skripchɔ se, “Ivin bin de, ɛn mɔnin bin de,” so wan de fɔ bigin ivintɛm.

Bɔt if wi tek tɛm rid di we aw di fɔs de apin na Jɛnɛsis, dat go mek wi ebul fɔ du ɔda tin.

We di wɔl bigin fɔ mek ɔltin, di wɔl nɔ bin gɛt fɔm ɛn i nɔ bin gɛt natin, ɛn daknɛs bin de na di dip ples. Daknɛs bin dɔn de, bɔt di layt we Gɔd mek ɛn difrɛns nɔ bin dɔn apia yet. Gɔd bin se, “Lɛ layt kam,” ɛn na da tɛm de nɔmɔ layt kam. Dɔn Gɔd separet di layt ɛn di daknɛs, ɛn i kɔl di layt “De” ɛn di daknɛs “Nayt.”

So, wi kin ɔndastand di rial sikyud fɔ di fɔs de as:

Fɔs daknɛs → Gɔd mek layt → De → Ivin → Nayt → Mɔnin → Fɔs de dɔn

Dis nɔto jɔs di sem tin wit fɔ se di de insɛf bigin wit ivintɛm.

“Ivin” na di chenj we di de layt kin dɔn ɛn nɛt kin bigin, we “mɔnin” na di chenj we di nɛt kin dɔn ɛn di layt kin bigin bak.

So, di tin we dɛn tɔk se:

“Ivin bin de, ɛn mɔnin bin de, di fɔs de”

wi kin ɔndastand bak se i min se wan kɔmplit krieshɔn de pas tru de layt, ivintɛm, ɛn nɛt te mɔnin kam. Na da tɛm de di fɔs de dɔn ɛn di nɛks de bigin.

So frɔm di sɛkɔn de, dɛn kin ripresent wan de as:

De layt → Ivin → Nayt → Mɔnin

Dat min se di de bigin na mɔnin arawnd de layt ɛn dɔn di nɛks mɔnin.

Dis intapriteshɔn nɔto jɔs wan aidia we de naw. Sɔm Ju pipul dɛn ɛn masta sabi bukman dɛn we de stɔdi bɔt di Baybul bin tɔk se fɔs, i go bi se di Izrɛlayt dɛn we bin de trade trade bin de yuz we fɔ kɔnt di de frɔm mɔnin to mɔnin.

2. Di De fɔ Fɔgiv Sin: “Ivin to Ivin” na Jɛnɛral Rikɔn fɔ Wan De, ɔ na Speshal Observance?

Lɛvitikɔs 23: 27 se:

Na di de we mek tɛn insay dis mɔnt we mek sɛvin, wan De fɔ Fɔgiv Sin.

Bɔt stil, Lɛvitikɔs 23: 32 gi di spɛshal kɔmand:

Frɔm di ivintɛm fɔ di de we mek nayn insay di mɔnt te di nɛks ivintɛm, una fɔ kip una Sabat.

Dis na wan pat we rili impɔtant.

If “di ivintɛm fɔ di de we mek nayn” na bin di biginin fɔ di de we mek tɛn, wetin mek di tɛks stil kɔl am:

di ivintɛm fɔ di de we mek nayn

pas fɔ “di ivintɛm fɔ di de we mek tɛn”?

Wan ɔda we fɔ ɔndastand am na dat di nɔmal de bɔda bin stil de na mɔnin, bɔt di spɛshal fast ɛn fɔ umbul insɛf we dɛn nid fɔ di De fɔ Fɔgiv Sin bin bigin ali na di ivintɛm fɔ di nayn de, ɛn i kɔntinyu te di ivintɛm fɔ di tɛn de.

Na so:

De fɔ di 9 → Ivin fɔ di 9 [fast bigin] → De fɔ di 10 [De fɔ Atonmɛnt] → Ivin fɔ di 10 [fast dɔn].

Frɔm dis ɔndastandin, “ivin to ivintɛm” de difayn:

di spɛshal tɛm we dɛn kin sɛlibret di De fɔ Fɔgiv Sin

pas fɔ rili difayn:

di de bɔda fɔ ɛvride

Dis difrɛns impɔtant.

Di Baybul nɔ se:

“Dɛn fɔ kip ɛni Sabat frɔm ivintɛm to ivintɛm.”

Lɛvitikɔs 23:32 de tɔk spɛshal wan bɔt di De fɔ Fɔgiv Sin, we gɛt di spɛshal kɔmand fɔ mek pɔsin umbul insɛf.

So, fɔ mek dis vas go bifo fɔ mek ɔlman gɛt lɔ fɔ di Sabat ɛvri wik, wi nid fɔ gɛt ɔda sɔpɔt frɔm di Baybul.

3. Di Rilayshɔn bitwin “Dat De” ɛn “Mɔnin” .

Bɔku pat dɛn na Mozis in Lɔ rili impɔtant.

Lɛvitikɔs 7: 15 tɔk se dɛn fɔ it di mit fɔ di sakrifays fɔ tɛl tɛnki di de we dɛn mek am ɛn dɛn nɔ fɔ lɛf am te mɔnin.

Lɛvitikɔs 22: 30 tɔk bak se:

Dɛn fɔ it am di sem de; yu nɔ fɔ lɛf ɛni wan pan am te mɔnin.

Ditarɔnɔmi 21: 23 se bak se:

In bɔdi nɔ go de na di tik ɔl nɛt, bɔt una fɔ bɛr am da de de.

Dɛn pasej ya kin sho di we aw dɛn de du tin:

Da de de → Ivin → Nayt → Mɔnin

Dɛn sho se ivintɛm ɛn nɛt stil na “da de de,” ɛn we mɔnin kam, na di nɛks de bigin.

So, dɛn bin ebul fɔ it di sakrifays ivintɛm ɛn nɛt da sem de de, bɔt i nɔ bin ebul fɔ de te mɔnin. Dis wɔd dɛn gri wit mɔnin wok as di bɔda we di rikwaymɛnt bɔt “da de de” nɔ bin de aplay igen.

Dis wɔd dɛn de sɔpɔt mɔ dairekt wan se wan de kin bigin na mɔnin we de layt bigin, i kin kɔntinyu insay ivintɛm ɛn nɛt, ɛn i kin dɔn na mɔnin.

At ɔl, dɛn pasej ya de sho se mɔnin kin wok lɛk a di bɔda fɔ di de, we na di say we dɛn kin sheb bitwin wan de ɛn di nɛks de.

4. Ɛksodɔs 16, di Mana, ɛn di Fɔs Rikɔd fɔ Sɛlibret Sabat

Ɛksodɔs 16 na wan pan di impɔtant pat dɛn fɔ stɔdi di tɛm we di Sabat de.

Di pipul dɛn bin de go na do ɛvri mɔnin fɔ go gɛda mana. Di de we mek siks, dɛn gɛda tu tɛm pas dat.

Mozis bin tɛl dɛn se:

Tumara na Sabat rɛst, na oli Sabat fɔ di Masta.

Di pipul dɛn bin kip di it:

te to mɔnin.

Dɔn, na mɔnin, Mozis se:

Una it dat tide, bikɔs tide na Sabat fɔ PAPA GƆD.

Di narativ prɛzɛnt dis sikwins:

Siks de: gɛda tu pat → Nayt pas → Mɔnin → “Tide” na di Sabat

Dis na wan pan di men pat dɛn we Gɔd, tru Mozis, tich Izrɛl fɔmal wan aw fɔ kip di Sabat.

I fayn fɔ no se di vas nɔ rayt se Mozis bin anawns we di san de go dɔŋ di de we mek siks:

“Di Sabat dɔn bigin naw.”

Bifo dat, di nɛks mɔnin, dɛn kin tɔk bɔt di de we mek sɛvin as:

“Tide na di Sabat de.”

Dis gri wit, ɛn i kin ɛp fɔ mek dɛn kɔnt mɔnin mɔnin, pan ɔl we i nɔ de sho insɛf ustɛm di Sabat bigin.

5. We Nɛimaya Klos di Get dɛn Nɔ Pruv se di Sabat bigin we di San go dɔŋ

Nɛimaya 13: 19 rayt se:

We di get dɛn na Jerusɛlɛm bigin dak bifo di Sabat, a tɛl dɛn fɔ lɔk di get dɛn ɛn tɛl dɛn se dɛn nɔ fɔ opin dɛn te afta di Sabat.

Bɔku tɛm, dɛn kin yuz dis vas fɔ pruv se di Sabat bin bigin we di san de go dɔŋ.

Bɔt di tɛks insɛf se:

bifo di Sabat de

Nɛimaya bin lɔk di get dɛn bifo tɛm, we di ples bin de dak bifo di Sabat. Wi kin ɔndastand dis as wan we fɔ stɔp di biznɛsman dɛn fɔ bring guds na di siti na nɛt fɔ sɛl am di nɛks Sabat de.

So:

We dɛn lɔk di get dɛn we di ples dak ≠ pruf se daknɛs insɛf na di biginin fɔ di Sabat

Di pat gri wit wan intapriteshɔn we di san bigin fɔ go dɔŋ, bɔt i nɔ pruv insɛf se di san we de go dɔŋ na bin di bɔda fɔ di de.

6. Di Tɛm we dɛn bɛr di Masta Jizɔs de mek wi aks wan impɔtant kwɛstyɔn

Di Bɛrin fɔ di Masta Jizɔs: Ivinin di de we dɛn de pripia ɛn di tɛm we di Sabat de kam nia

Mak 15: 42 rayt se:

“We ivintɛm rich, bikɔs na bin di De fɔ Pripia, dat na di de bifo di Sabat...”

Di we aw di tɛm de apin insay dis vas, wi fɔ tek tɛm pe atɛnshɔn to am.

Di tɛks tɔk klia wan se:

ivintɛm bin dɔn kam ɔlrɛdi

yet dɛn stil de kɔl di sem tɛm:

“di De fɔ Pripia, dat na di de bifo di Sabat.”

In ɔda wɔd, akɔdin to di ridin we nɔmal pas ɔl na di stori, ivintɛm bin dɔn rich, bɔt na bin stil di De fɔ Pripia, ɛn di Sabat nɔ bin dɔn bigin yet.

Dɔn Josɛf we kɔmɔt na Arimatea go to Paylet ɛn aks fɔ Masta Jizɔs in bɔdi. Paylet bin sɔprayz se I dɔn day, so i kɔl di sojaman ɛn aks if I dɔn day fɔ sɔm tɛm. Na afta we Paylet bin gɛt kɔnfimɛns, na in i fri di bɔdi to Josɛf.

Wan siriɔs we fɔ bɛr pipul dɛn bin stil gɛt fɔ fala. Josɛf bin nid fɔ:

bay fayn fayn linin → pul di bɔdi dɔŋ → pripia di bɔdi → rap am wit linin → put am na grev we dɛn kɔt wit rɔk → rol ston agens di ɛntrɛ

Jɔn 19: 39–40 rayt bak se Nikodimɔs kam wit bɔku bɔku mared ɛn aloe, ɛn togɛda dɛn:

bin rɛdi Jizɔs in bɔdi wit di spays dɛn akɔdin to di Ju pipul dɛn kɔstɔm fɔ bɛr pipul dɛn.

So, frɔm di tɛm we ivintɛm dɔn ɔlrɛdi kam ɛn Josɛf bin go to Paylet fɔs fɔ aks fɔ di bɔdi, tru Paylet in kwɛstyɔn to di sojaman, fɔ fri di bɔdi, ɛn di kɔmplit pripiamɛnt we Josɛf ɛn Nikodimɔs bin du fɔ bɛr am, bɔku tɛm go mɔs dɔn pas.

Afta Lyuk 23: 54 tɔk bɔt dɛn tin ya we bin apin, i se:

“Da de de na bin di Pripiamɛnt, ɛn di Sabat bin de kam nia.”

Dis vas rili impɔtant.

Di Grik verb we dɛn translet “bin de kam nia” na ἐπέφωσκεν (epéphōsken), frɔm ἐπιφώσκω (epiphōskō). Di wɔd gɛt sɔntin fɔ du wit layt we de apia, we de bigin fɔ shayn, ɔ we di san de kam nia.

So, we wi tink bɔt di men minin fɔ di wɔd, di tin we Lyuk tɔk bɔt de mek wi aks wan impɔtant kwɛstyɔn we fit fɔ mek wi chɛk:

Yu tink se dɛn bigin bɛri di Masta Jizɔs na di ivintɛm fɔ di Pripia De, kɔntinyu fɔ sɔm tɛm na nɛt, ɛn dɔn we mɔnin de kam nia, we di sɛvin-de Sabat de nia fɔ “dɔn”?

If na so i bi, di we aw dɛn de du di wok go kɔrɛkt:

Pripia De insay de layt: dɛn krɔs di Masta → Ivin de kam, yet dɛn stil kɔl am Pripia De → Josɛf aks fɔ di bɔdi → Josɛf ɛn Nikodimɔs pripia ɛn bɛr di Masta in bɔdi → Di Sabat de kam nia

Dis intapriteshɔn fit fɔ kɔmpia wit di tradishɔnal we aw pipul dɛn bin de tink se di Sabat bigin wantɛm wantɛm we di san go dɔŋ Frayde.

Mak tɔk klia wan se ivintɛm bin dɔn rich we dɛn bin stil de kɔl di tɛm “di De fɔ Pripia, di de bifo di Sabat.” Lyuk, afta we i dɔn tɔk bɔt di bɛrin, dɔn i yuz wan wɔd we gɛt fɔ du wit layt ɔ do fɔ tɔk se di Sabat de kam nia.

Na tru se di wan ol kwɛstyɔn bɔt Sabat kɔnt, wi nɔ go ebul fɔ sɔlv di wan ol Grik wɔd ἐπέφωσκεν na in wangren. Wi fɔ chɛk bak aw dɛn bin de yuz di wɔd na difrɛn kɔntɛks dɛn ɛn di we aw dɛn bin de kɔl di de dɛn we di Ju pipul dɛn bin de insay di fɔstɛm Kristian dɛn tɛm.

Bɔt pan ɔl dat, we dɛn rid dɛn tu pat ya togɛda, dɛn kin aks wan kwɛstyɔn we wi nɔ fɔ jɔs dismis:

If di Sabat bin dɔn bigin wantɛm wantɛm afta Frayde san dɔn go dɔŋ, wetin mek Mak, afta we i se da ivintɛm de dɔn rich, stil kɔl di tɛm “di De fɔ Pripia, di de bifo di Sabat”? Ɛn wetin mek Lyuk, we dɛn bin de dɔn di bɛrin, yuz wan wɔd we gɛt fɔ du wit layt ɛn do fɔ tɔk bɔt aw di Sabat de kam nia?

So wi fɔ tink gud wan bɔt di stori bɔt aw dɛn bɛr di Masta Jizɔs we wi de stɔdi if di Sabat bigin ivintɛm ɔ na de layt.

7. Matyu 28: 1 : “Afta di Sabat, di Fɔs De we di ples fɔ dɔn” .

Matyu 28: 1 na ɔda pat we rili impɔtant.

Di Grik wɔd dɛn de tɔk bɔt di tɛm as:

afta di Sabat, as i bin de shayn bifo di fɔs de insay di wik.

Akɔdin to di mɔs natura l kronolojik sikyud:

Sabat dɔn → Di nɛt we de bitwin dɛn kin rich in mɔnin bɔda → Di fɔs de kin kɔmɔt

Dis fit naturally wit di andastandin se di fes de bigin fo dong.

Ɔl di 4 Gɔspɛl dɛn rayt se di uman dɛn bin go na di grev ali di fɔs de insay di wik.

If di Sabat bin dɔn dɔn kpatakpata we di san go dɔŋ Satide, wetin mek di uman dɛn nɔ bin go na di grev wantɛm wantɛm Satide ivintɛm pas fɔ wet te ali di fɔs de?

Wan pɔsin kin ansa fayn fayn wan se sef, dak, layt, ɔ ɔda tin dɛn we pɔsin kin tink bɔt kin ɛksplen di delay. So, dis pɔynt nɔmɔ nɔ de disayd.

Bɔt we dɛn rid am togɛda wit di ɔda pat dɛn, i stil impɔtant.

8. Jɔn 20: 19 : “Dat sem De, di Fɔs De insay di Wik, na ivintɛm” .

Jɔn 20: 19 rayt se:

“Den, di sem de na ivintɛm, bi di fɔs de fɔ di wik...”

Frɔm di Ju pipul dɛn leta we di san go dɔŋ to di san go dɔŋ, Sɔnde ivintɛm afta di san dɔn go dɔŋ, i go bi se na di sɛkɔn de dɔn ɔlrɛdi bi.

Bɔt stil, Jɔn stil se:

“da sem de de, di fɔs de insay di wik, ivintɛm.”

Dis at least sho se wan man we rayt Nyu Tɛstamɛnt kin tɔk bɔt wan ivintɛm we de afta di de se i stil de fɔ di sem “de.”

Na tru se sɔm intaprita dɛn kin ɔndastand “da sem de de” jɔs as narrative reference to di de we di layf bak pas as tɛknikal kalenda difinishɔn.

So, i bɛtɛ fɔ yuz dis pat togɛda wit ɔda pruf pas fɔ yuz am as di wangren pruf.

9. Nyu Tɛstamɛnt Pasej dɛn We “Di Nɛks De” De Kam Afta Ivin ɔ Nayt

Di Nyu Tɛstamɛnt gɛt bɔku tin dɛn we dɛn kin tɔk bɔt we fiba dɛn.

Mak 11 rayt se da ivintɛm de bin dɔn kam, dɔn i tɔk bɔt “di nɛks de.”

Jɔn 6 fɔs tɔk se ivintɛm dɔn kam ɛn i bin dɔn dak, ɛn na afta dat nɔmɔ i tɔk bɔt “di nɛks de.”

Di Apɔsul Dɛn Wok [Akt] 4 rayt se bikɔs i bin dɔn rich ivintɛm, dɛn bin ol di apɔsul dɛn te “di nɛks de.”

Di Apɔsul Dɛn Wok [Akt] 23 tɔk bɔt aw dɛn bin de ɛskort Pɔl na nɛt, ɛn afta dat, i tɔk bɔt “di nɛks de.”

Dɛn nɔ fɔ trit dɛn ɔl dɛn stori ya lɛk rigid kalenda fɔmula.

Bɔt pan ɔl dat, dɛn de sho se:

ivintɛm ɛn nɛt nɔ bin min se di wan dɛn we rayt di Baybul bin de trit dɛn ɔtomɛtik wan as di biginin fɔ di nɛks de.

10. Di “Twɛlv Awa” fɔ De Layt ɛn Mɔnin-Bayz Taym

Di Masta Jizɔs bin se:

“Nɔto twɛlv awa de insay di de?”
— Jɔn 11: 9


Bɔku tɛm, di Nyu Tɛstamɛnt kin tɔk bɔt di tɔd awa, di siks awa, ɛn di nɔmba nayn awa.

Ɔnda di Ju pipul dɛn we bin de sheb di layt to twɛlv pat dɛn:

di tɔd awa na bin lɛk 9:00 a.m.;
di siks awa lɛk midulnɛt;
di nɔmba nayn awa lɛk 3:00 p.m.


Dis sho se ɔdinari de kɔnt na di wɔl trade trade bin bigin arawnd mɔnin ɔ we di san de kɔmɔt.

Bɔt dɛn fɔ kip wan impɔtant difrɛns bitwin:

di say we dɛn kin bigin fɔ kɔnt di twɛlv de layt awa dɛn

ɛn

di de bɔda fɔ wan kɔmplit twɛnti-fo awa kalenda de

Nɔto fɔ se dɛn tu tin ya fiba.

So, dis pruf kin gi bakgrɔn sɔpɔt fɔ ɔndastandin bay mɔnin, bɔt dɛn nɔ fɔ yuz am fɔ pruv se ɛvride fɔ bigin jɔs 6:00 a.m.

Fɔ prɛktikal ɔbshɔbishɔn tide, yuz lɛk 6:00–7:00 a.m. lokal standad tɛm as ɔpreshɔnal bɔda kin gi wan kɔnsistɛns sistɛm, bɔt i fɔ tɔk klia wan se dis na:

wan prɛktikal we fɔ impruv, nɔto baybul kɔmand we de spɛsifa ɛksaktɔli 6:00 a.m.

11. De ɛn Nayt Kɔntinyu fɔ kam bak di tɛm we dɛn dɔn pik

Jɛrimaya 33 gɛt tu impɔtant tin dɛn bɔt di ɔda we aw Gɔd dɔn mek de ɛn nɛt.

Jɛrimaya 33: 20 se:

“Na dis di Masta se: If una ebul fɔ brok mi agrimɛnt wit di de ɛn mi agrimɛnt wit di nɛt, so dat de ɛn nɛt nɔ go kam di tɛm we dɛn dɔn pik…”

Jɛrimaya 33: 25 tɔk bak bɔt:

Gɔd in agrimɛnt wit de ɛn nɛt ɛn di fiks ɔda fɔ ɛvin ɛn di wɔl.

Dɛn vas dɛn ya de tɔk bɔt de ɛn nɛt as tu difrɛn tɛm dɛn bɔt we kin apin ɔltɛm we Gɔd in ɔda we i dɔn mek de rul:

De kin kam di tɛm we i dɔn pik → Nayt kin kam di tɛm we i dɔn pik → De kin kam bak bak

Di sem natura l pairing de apin bɔku bɔku tɛm insay di Baybul ɛksplɛshɔn dɛn we de tɔk bɔt kɔntinyu tɛm dɛn:

tri dez ɛn tri nɛt — Fɔs Samiɛl 30: 12; Jona 1: 17; Matyu 12: 40;

sɛvin dez ɛn sɛvin nɛt — Job 2: 13;

fɔti dez ɛn fɔti nɛt — Jɛnɛsis 7: 4, 12; Ɛksodɔs 24: 18; 34: 28; Ditarɔnɔmi 9: 9, 18; Fɔs Kiŋ 19: 8; Matyu 4: 2 .

Insay dɛn wɔd ya, “de” kin min di tɛm we layt de ɛn “nayt” kin min di tɛm we daknɛs de. Tugeda dɛn de tɔk bɔt wan we we nɔ de ambɔg we de ɛn nɛt de kam afta dɛnsɛf.

Di Baybul patɛn we kin kam bak bɔku tɛm bɔt de ɛn nɛt na dat mek i gri wit dis ɔda:

De layt → Ivin → Nayt → Di de layt we de kam bak

Dis pruf nɔ de, bay insɛf, establish di rayt tɛknikal bɔda fɔ ɛvri kalenda de. Bɔt i sho se di Baybul de tɔk bɔku tɛm bɔt di layt we de kam ɛn di nɛt we de afta am as tɛm dɛn we na di sem tɛm we i de tɔk bɔt aw kɔmplit de dɛn de pas.

We dɛn tink bɔt am togɛda wit Jɛnɛsis 1, di lɔ dɛn we gɛt fɔ du wit wetin nɔ fɔ de te mɔnin, ɛn di ɔda pat dɛn we dɛn dɔn chɛk na dis stɔdi, dis de ɛn nɛt we de apin ɔltɛm de gi ɔda sɔpɔt fɔ chɛk if dɛn kin ɔndastand di Baybul sikyud as de we de fala na nɛt, wit di nɛks saykl we pɔsin kin no we de layt kam bak.

12. Kalɛnda Disput dɛn bin dɔn ɔlrɛdi de insay di sɛkɔn tɛmpul tɛm

We wi de stɔdi di ol Ju kalenda dɛn, wi fɔ mɛmba wan impɔtant tin we de apin na di istri:

Izrɛl trade trade nɔ bin rili yuz wan kalenda we nɔ bin de chenj insay in wan ol istri.

Di Buk fɔ Jubili ɛn di tradishɔn dɛn we de sho di sta dɛn we de insay Fɔs Inɔk bin rili pe atɛnshɔn pan 364 dez solar kalenda.

Wan ia we gɛt 364 dez gɛt jɔs lɛk:

52 kɔmplit wik dɛn.

Di Buk fɔ Jubili, chapta 6, ivin wɔn se if pipul dɛn disayd di de dɛn akɔdin to aw dɛn wach di mun, fɛstival ɛn Sabat dɛn kin fɔdɔm insay dizɔda.

Dis sho se big big kalenda agyumɛnt dɛn bin de insay di Ju pipul dɛn sosayti insay di Sɛkɔn Tɛmpl tɛm.

So, ivin if sɔm pat dɛn na Jubili sho wan sistɛm we dɛn bigin fɔ mek nyu de afta di san dɔn go dɔŋ, dɛn nɔ go ebul fɔ yuz dis bak fɔ pruv se:

“Dis na di fɔs tɛm we Mozis bin de rul.”

Jubili insɛf na wok we dɛn bin de du insay di Sɛkɔn Tɛmpl tɛm ɛn i de sho wan patikyula tradishɔn insay da tɛm de.

13. Sɔm Ju Masta sabi bukman dɛn we de naw dɔn agyu bak fɔ mek dɛn put bɔda fɔ di Izrɛlayt Mɔnin De dɛn we dɛn bin dɔn mek trade

Bɔku impɔtant Ju masta sabi bukman dɛn we bin de insay di ia 1900 bin chɛk dis kwɛstyɔn.

Julian Mɔgenstɛn bin agyu se wan tɛm, di fɔstɛm Izrɛlayt dɛn bin de kɔl di de frɔm we di san kɔmɔt ɔ we di san kɔmɔt te to di ɔda we aw di san de kɔmɔt ɔ do, ɛn di we aw di san de go dɔŋ to di san go dɔŋ, bin kam leta.

Jekɔb Z. Lauterbach bin tɔk bɔt di sem tin, ɛn dɛn bin tɔk se di we aw dɛn bin de kɔnt di de na Izrɛl bifo dɛn kɛr dɛn go na ɔda kɔntri nɔ bin rili fiba di rabay dɛn we dɛn bin de du leta, ɛn sɔm tin dɛn we dɛn bin de du na di Tɛmpl bin kip wan ol prinsipul we na nɛt bin de fala di de we bin de bifo.

P. J. Hɛwɔd tɔk bak bɔt di pɔsibul fɔ mek dɛn gɛt bɔda na mɔnin de tru di lɔ dɛn bɔt sakrifays, Jɛnɛsis, ɛn Nyu Tɛstamɛnt pat dɛn.

Dɛn stɔdi ya nɔ pruv se di masta sabi bukman dɛn we de naw dɔn rich wan kɔnklushɔn we ɔlman gri wit.

Bɔt dɛn de sho se:

di we aw pipul dɛn bin de tink se fɔs fɔstɛm Izrɛl dɛn go dɔn yuz mɔnin de bɔda nɔto jɔs tin we dɛn dɔn mek tide we nɔ gɛt masta sabi bukman dɛn.

Na pozishɔn we dɛn dɔn fɔmal wan prɔpɔz ɛn tɔk bɔt insay akademik stɔdi.

14. Di Pash we di Masta gɛt ɛn “Di Tɔd De” .

Ɔl di 4 Gɔspɛl dɛn sho di de we dɛn nel di Masta Jizɔs pan di krɔs as:

di De fɔ Pripia.

Di Masta bin tɔk bak bɔku tɛm se I go rayz:

na di tɔd de.

Insay Lyuk 24: 21 , di aftanun fɔ di fɔs de insay di wik, di tu disaypul dɛn we bin de go na Ɛmaɔs bin se:

“Tide na di tɔd de frɔm we dɛn tin ya apin.”

If di krɔs bin apin Frayde:

Fraide = fɔs de
Satide = sɛkɔn de
Sɔnde = di tɔd de


Dis gri wit di wɔd “we dɛn rayz di tɔd de.”

So, nid nɔ de fɔ muf di krɔs to Tɔsde jɔs fɔ mek dɛn ebul fɔ akɔntayn di wɔd “tri dez ɛn tri nɛt.”

15. “Tri De ɛn Tri Nayt na di At na di Wɔl” Nɔ Min “Bɛri fɔ Ful Tri De ɛn Tri Nayt” .

Matyu 12: 40 se:

“Na so Mɔtalman Pikin go de na di wɔl fɔ tri dez ɛn tri nɛt.”

Di wɔd we dɛn yuz na:

“insay di at na di wɔl” .

pas fɔ yuz di ɔdinari wɔd dɛn fɔ “insay grev ɔnda grɔn.”

We dɛn arɛst Jiova na Gɛtsimani, i se:

“Dis na yu awa, ɛn di pawa we daknɛs de gi.”
— Lyuk 22: 53


So, wan tin we pɔsin kin ɛksplen to Gɔd na dat, frɔm di tɛm we dɛn arɛst am Tɔsde nɛt, di Masta bin dɔn ɔlrɛdi go insay di tɛm we dɛn bin dɔn put am ɔnda di pawa dɛn we dis wɔl gɛt ɛn ɔnda di “pawa we daknɛs de mek.”

Na so:

Tɔsde nɛt
Frayde de na di de
Frayde nɛt
Satide de na di de
Satide nɛt
Sɔnde ali mɔnin, we de layt de bigin


dɛn kin kɔnt am lɛk:

tri nɛt ɛn tri de tɛm

we di Masta bin stil:

dɛn bin nel am na di krɔs Frayde ɛn rayz am di tɔd de, we na Sɔnde.

Dis intapriteshɔn de alaw ɔl tu “tri dez ɛn tri nɛt” ɛn “we dɛn rayz di tɔd de” fɔ kɔntinyu fɔ bi tru we dɛn nɔ chenj di Gɔspɛl we dɛn kɔl di de we dɛn nel am pan di krɔs as di De fɔ Pripia.

16. Wan Kɔmparativ Framwɔk fɔ Sɛvinti-Tu Posisibul Kɔmbaynshɔn

If dɛn arenj di vɛriɔbul dɛn we de dɔŋ ya insay difrɛn kɔmbaynshɔn dɛn:

if wan de de fala a nɛt–de ɔ de–nayt sikyud;

if di Masta bin sɔfa di de we mek 4, di de we mek 5, ɔ di de we mek siks insay di wik;

if I grap di nɛt fɔ di de we mek sɛvin, di de fɔ di de we mek sɛvin, di nɛt fɔ di fɔs de, ɔ di de fɔ di fɔs de;

ɛn if dɛn kɔnt di “tri dez ɛn tri nɛt” frɔm we dɛn bɛr am, day, ɔ arɛst;

den di totכl nכmba fכ di tiori kכmbaynshכn dεm na:

2 × 3 × 4 × 3 = 72 tin dɛn we pɔsin kin ebul fɔ du.

Dɔn dɛn kin tɛst dɛn tin ya we pɔsin kin ebul fɔ du wit 4 tin dɛn we de na di skripchɔ:

di Masta bin rayz di tɔd de;
I bin de na di at na di wɔl fɔ tri de ɛn tri nɛt;
di aftanun fɔ di fɔs de, dɛn bin stil de kɔl am di tɔd de;
di ivintɛm fɔ di de we dɛn bin nel am pan di krɔs, dɛn bin stil de kɔl am di De fɔ Pripia.


Dis freym na kɔmparativ tul pas fɔ bi mɛtemat pruf, bikɔs di vɛriɔbul dɛn na intapritetiv ɛn nɔto fɔ se dɛn indipɛndɛnt. Insay di asɔmpshɔn dɛm we wi dɔn ɛgzamin ya, di kɔmbayn we tan lɛk se i akɔmod ɔl di 4 kɔndishɔn dɛn we gɛt wanwɔd pas ɔl na:

Wan de kin bigin wit de layt; dɛn bin arɛst di Masta Tɔsde nɛt; I bin sɔfa Frayde; I rayz ali Sɔnde mɔnin; ɛn dɛn kɔnt di “tri de ɛn tri nɛt” frɔm di tɛm we I go ɔnda di pawa fɔ daknɛs Tɔsde nɛt.

Dis rizɔlt kɔrɛkt wan wit di kɔnklushɔn dɛn we dɛn pul frɔm di vas dɛn we dɔn pas.

17. Fɔ dɔn

We dɛn tink togɛda Jɛnɛsis, Mozis in Lɔ, di istri buk dɛn, di Gɔspɛl dɛn, ɔda Nyu Tɛstamɛnt stori dɛn, Sɛkɔn Tɛmpl buk dɛn, ɛn stɔdi dɛn bɔt aw di Ju pipul dɛn bin de kɔl di kalenda trade trade, wan kɔnklushɔn we fit fɔ mek wi tink gud wan bɔt, kɔmɔt na do:

No vas nɔ de na di Baybul we tɔk klia wan se, “Dɛn fɔ de sɛlibret di Sabat ɛvri wik frɔm Frayde we di san de go dɔŋ te di san go dɔŋ Satide.”

Bifo dat, bɔku pat dɛn de sho di we aw:

mɔnin kin kɛr di minin fɔ di biginin fɔ nyu de; di de layt kin afta ivintɛm ɛn nɛt, dɔn di nɛks mɔnin; afta di de we mek siks dɔn pas na nɛt, dɛn kin kɔl di nɛks mɔnin “tide, di Sabat”; ɛn insay sɔm Nyu Tɛstamɛnt stori dɛn, dɛn stil gɛt sɔntin fɔ du wit wan ivintɛm wit di sem de bifo dat.

Di kɔmand we Lɛvitikɔs 23 gi fɔ kip di De fɔ Fɔgiv Sin “frɔm ivintɛm to ivintɛm” na spɛshal rigyuleshɔn fɔ da patikyula oli de de; if ɔda pruf nɔ de, dɛn nɔ fɔ trit am ɔtomɛtik wan lɛk di gɛnrɛl de-bɔda fɔmula fɔ ɛvri wik Sabat.

So, i kin mek sɛns fɔ se:

wi kin ɔndastand di sɛvin de Sabat se i gɛt fɔ du wit di wan ol sɛvin de—frɔm di biginin fɔ Satide in de, te to Satide ivintɛm ɛn nɛt, te di de insay Sɔnde bigin.

Insay prɛktikal ɔbshɔbishɔn tide, bikɔs di tɛm we di san kin kɔmɔt kin difrɛn akɔdin to di sizin ɛn latitud, ɛn bikɔs sɔm rijyɔn dɛn kin gɛt tɛm dɛn we nɔmal san rayz ɔ san sɛt, di yus fɔ lɛk 6:00–7:00 a.m. lokal standad tɛm as prɛktikal bɔda kin gi kɔnsistɛns.

Bɔt di tin we impɔtant pas ɔl nɔto fɔ agyu fɔ sɔm minit ɔ sɛkɔn, bɔt fɔ no se:

di Sabat na di de we mek sɛvin we Gɔd blɛs am.

Frayde na di Pripia De, we di wan dɛn we biliv kin rɛdi dɛnsɛf pan bɔdi ɛn spirit fɔ wɛlkɔm di Sabat. Frɔm di biginin fɔ di sɛvin de in de layt te di biginin fɔ di nɛks de in de layt, dɛn kin mɛmba Gɔd in krieshɔn ɛn ridɛmshɔn, ɛnjɔy di rɛst we I gi dɛn ɔnda gres, ɛn wet fɔ di rɛst we go de sote go we de kam.

“If yu tɔn yu fut pan di Sabat, nɔ du wetin yu gladi fɔ mi oli de, ɛn kɔl di Sabat gladi, Gɔd in oli de we gɛt ɔnɔ, ɛn nɔ ɔnɔ am, nɔ du yu yon we, ɔ fɛn yu yon gladi at, ɔ tɔk yu yon wɔd, den yu go gladi fɔ Gɔd, ɛn I go mek yu rayd na di ay ples dɛn na di wɔl, ɛn fid yu wit di ɛritij we yu papa Jekɔb gɛt, bikɔs na Gɔd in mɔt dɔn tɔk am.”

— Ayzaya 58: 13–14