|
|
 | |
سبت دے دن دے بائبل دے حساب کتاب دا مطالعہ
—
سبت دا دن کدوں شروع ہوندا اے؟
سبت ستواں دن اے جہنوں رب نے برکت تے مقدس کیتا اے۔ ایماندار نجات حاصل کرن لئی سبت دا دن نئیں رکھدے۔
بلکہ، فضل دے تحت، اوہ خُدا دے تخلیق تے چھٹکارا دے عظیم کماں نو یاد کردے نیں تے آن آلے ابدی آرام دی اُڈیک کردے نیں۔
اج، سبت دا دن کدوں شروع ہوندا اے تے کدوں ختم ہوندا اے، ایس بارے کئی مختلف نظریات موجود ہن۔
کجھ لوک بعد دی یہودی روایت دی پیروی کردے نیں تے جمعہ دے غروب آفتاب توں لے کے ہفتے دے غروب آفتاب تک سبت دا دن مناندے نیں۔
کجھ لوک اس دا حساب غروب آفتاب دے مقامی ویلے یا تاریاں دی ظاہری شکل دے مطابق کردے نیں۔
کجھ لوک جدید سول کیلنڈر دی پیروی کردے نیں تے ادھی رات نوں دن دی حد دے طور تے ورتدے نیں، یعنی اک دن تے اگلے دن دے وچکار نقطہ تقسیم۔
دوجے، مختلف بائبل دے عبارتاں دی بنیاد تے، یقین رکھدے نیں کہ اک مکمل دن دن دے ویلے نال شروع ہوندا اے، شام تے رات تک جاری رہندا اے، تے اگلا دن شروع ہون تے ختم ہو جاندا اے۔
اس تفہیم دے مطابق، ستویں دن دا سبت ہفتے دے دن شروع ہووے گا تے اتوار دے دن دے شروع چ ختم ہووے گا۔
ایہ مطالعہ اس گل دی جانچ کردا اے کہ کی اس آخری نظریے دی بائبل تے تاریخی حمایت اے۔
1. پیدائش وچ اک "دن" کیویں بندا اے؟
پیدائش 1:3–5 وچ درج اے:
خُدا نے آکھیا، "روشنی ہووے،" تے روشنی ہو گئی۔ رب نے ویکھیا کہ چانن چنگا اے، تے رب نے چانن نوں ہنیرے توں وکھ کیتا۔ رب نے چانن نوں دن آکھیا تے ہنیرے نوں رات آکھیا۔ تے شام ہو گئی تے سویر ہو گئی، پہلا دن سی۔
عام طور تے ایہ فرض کیتا جاندا اے کہ کیونکہ متن کہندا اے، "شام ہو گئی سی، تے سویر ہو گئی سی،" اس لی اک دن شام نوں شروع ہونا چاہیدا اے۔
تاہم، پیدائش چ پہلے دن دی ترتیب دی محتاط پڑھت اک ہور امکان دی اجازت دیندی اے۔
تخلیق دے شروع چ، زمین بے شکل تے خالی سی، تے گہرائی دے چہرے تے ہنیرا سی۔ ہنیرا تاں پہلاں ہی موجود سی، پر اوہ روشنی جس نوں ربّ نے بنایا اتے وکھرا کیتا، اجے تکّ نہیں سی آیا۔ خُدا نے آکھیا، "روشنی ہووے،" تے صرف اودوں ای چانن ہویا۔ فیر خُدا نے روشنی نو ہنیرے توں وکھ کیتا، روشنی نو "دن" تے ہنیرے نو "رات" آکھیا۔
اس لیی، پہلے دن دی اصل ترتیب نو اس طرح سمجھیا جا سکدا اے:
شروع دا ہنیرا → رب چانن پیدا کردا اے → دن → شام → رات → سویر → پہلا دن پورا ہو گیا
ایہ گل بالکل انج ای نئیں اے کہ دن دا آغاز شام نال ہویا۔
"شام" اوہ منتقلی اے جس دے ذریعے دن دی روشنی ختم ہو جاندی اے تے رات شروع ہوندی اے، جد کہ "صبح" اوہ منتقلی اے جس دے ذریعے رات ختم ہو جاندی اے تے دن دی روشنی دوبارہ شروع ہو جاندی اے۔
اس لیی، بیان:
"شام سی، تے سویر سی، پہلا دن"
اس دا مطلب ایہ وی سمجھیا جا سکدا اے کہ اک مکمل تخلیق دا دن دن دی روشنی، شام تے رات توں لنگھیا جدوں تک کہ سویر نئیں آ گئی۔ اوس ویلے پہلا دن پورا ہو گیا تے اگلا دن شروع ہو گیا۔
دوجے دن توں، اک دن نو اس طرح پیش کیتا جا سکدا اے:
دن دی روشنی → شام → رات → سویر
یعنی دن دی روشنی دے آسے پاسے سویرے شروع ہوندا اے تے اگلی سویر ختم ہو جاندا اے۔
ایہ تشریح محض اک جدید خیال نئیں اے۔ بعض یہودی تے بائبل دے محققین نے استدلال کیتا اے کہ قدیم اسرائیل نے اصل وچ دن دا حساب کتاب کرنے دے لئی صبح تو ں صبح تک دا طریقہ استعمال کیتا ہوئے گا۔
2. کفارے دا دن: کی "شام توں شام" اک دن دا عام حساب کتاب اے، یا اک خاص رسم اے؟
لیویت 23:27 آکھدا اے:
ایس ستویں مہینے دے دسویں دن کفارے دا دن ہووے گا۔
فیر وی لیویت 23 باب 32 آیت اچ خاص حکم دیندا اے:
مہینے دے نوویں دن دی شام توں لے کے اگلی شام تیکر تُسی اپنا سبت دا دن مناؤ گے۔
ایہہ اک بہوں اہم عبارت اے۔
جے ’’نویں دن دی شام‘‘ پہلاں ای دسویں دن دا آغاز سی، تے متن ہُن وی ایس نوں کیوں کہندا اے:
نوویں دن دی شام
بجائے "دسویں دن دی شام" دے؟
اک ہور ممکنہ تفہیم ایہ اے کہ عام تاریخ دی حد صبح وچ ہی رہی جدوں کہ کفارے دے دن دے لئی مطلوب خصوصی روزہ تے خود تکلیف نوں نواں دی شام نوں شروع ہوئی تے دسويں دی شام تک جاری رہی۔
اس طرح:
دن دا ویلہ → 9 تریخ دی شام [روزہ شروع ہوندا] → 10 تریخ دا دن [روزہ مکدا] → 10 ویں دی شام [روزہ ختم ہوندا]
اس تفہیم دے مطابق، "شام توں شام" دی تعریف اے:
کفارے دے دن لئی مناون دا خاص ویلہ
ضروری طور تے بیان کرن دی بجائے:
ہر دن لئی دن دی حد
ایہہ فرق اہم اے۔
بائبل ایہہ نئیں کہندی:
"ہر سبت دا دن شام توں شام تک منایا جانا چاہیدا اے۔"
لیویت 23 باب 32 آیت خاص طور تے کفارے دے دن نال متعلق اے، جہڑا اپنے آپ نو تکلیف دین دا منفرد حکم وی رکھدا اے۔
ایس لئی، ایس آیت نوں ہفتہ وار سبت لئی اک عالمگیر اصول وچ ودھاون لئی بائبل دی وادھو حمایت دی لوڑ اے۔
3. "اوس دن" تے "صبح" دے وچکار تعلق
شریعت موسیٰ دے کئی حوالے خاص طور تے قابل ذکر ہن۔
لیویت 7:15 کہندا اے کہ شکرگزاری دی قربانی دا گوشت اوس دن کھادا جانا چاہیدا اے جدوں ایہ پیش کیتا جاندا اے تے سویر تک نئیں چھڈیا جانا چاہیدا۔
لیویت 22 باب 30 آیت فیر کہندی اے:
ایہہ اوسے دن کھادا جاوے گا؛ تُسی ایہدے چوں کجھ وی سویر تک نئیں چھڈنا۔
استثنا 21 باب 23 آیت وی انج ای حکم دیندی اے:
اوہدی لاش ساری رات درخت تے نئیں رہوے گی، پر تسی اوہنوں اوسے دن ضرور دفن کر دیو۔
ایہ حوالے قدرتی طور تے ترتیب پیش کردے نیں:
اوہ دن → شام → رات → سویر
اوہ اشارہ کردے نیں کہ شام تے رات ہُن وی "اوس دن" نال تعلق رکھدیاں نیں، جد کہ سویر دا آنا اگلے دن دے آغاز نوں نشان زد کردا اے۔
اس لئی قربانی اسی دن دی شام تے رات دے دوران کھادی جاسکدی سی لیکن ایہ صبح تک نئيں رہ سکدی سی۔ ایہ لفظ سویر دے کم کرن دے نال مطابقت رکھدے نیں کیونکہ اوہ حد اے جہدے توں باہر "اوس دن" دی لوڑ لاگو نئیں ہوندی۔
ایہ لفظ زیادہ براہ راست اس تفہیم دی تائید کردے نیں کہ دن دی روشنی دے آسے پاسے سویرے شروع ہوندا اے، شام تے رات تک جاری رہندا اے، تے سویرے ختم ہوندا اے۔
گھٹ توں گھٹ، ایہ حوالے دسدے نیں کہ سویر اک دن دی حد، اک دن تے اگلے دن دے وچکار تقسیم کرن آلا نقطہ۔
4. خروج 16، من، تے سبت دی پہلی درج کیتی گئی پابندی
سبت دے دن دے ویلے دا مطالعہ کرن لئی خروج 16 سب توں اہم عبارتاں چوں اک اے۔
لوک ہر سویرے منہ اکٹھا کرن لئی باہر جاندے سن۔ چھیویں دن اوہناں نے دوگنا اکٹھا کیتا ۔
موسیٰ نے اوہناں نوں آکھیا:
کل سبت دا دن اے، رب لئی اک مقدس سبت اے۔
لوکاں نے کھانا رکھیا:
سویر تک۔
فیر سویرے موسیٰ نے آکھیا:
اج اوہ کھاؤ، کیونکہ اج رب دا سبت اے۔
داستان درج ذیل ترتیب پیش کردی اے:
چھیواں دن: دوہرا حصہ اکٹھا کرو → رات گزر جاندی اے → سویر → "اج" سبت دا دن اے
ایہہ اوہناں کلیدی حوالےآں چوں اک اے جس چ رب، موسیٰ دے ذریعے، اسرائیل نوں باقاعدہ طور تے سبت دا دن منان دا طریقہ سکھاندا اے۔
ایہ گل قابل غور اے کہ عبارت وچ ایہ درج نئیں کہ موسیٰ نے چھیویں دن سورج ڈُبن ویلے اعلان کیتا:
"ہُن سبت دا دن شروع ہو گیا اے۔"
اس دے بجائے، اگلی سویر، ستویں دن بیان کیتا گیا اے:
"اج سبت دا دن اے۔"
ایہہ سویر دی بنیاد تے حساب کتاب دے مطابق اے، تے اس دی حمایت کر سکدا اے، حالانکہ ایہہ اپنے آپ سبت دے دن دے عین مطابق آغاز دا تعین نئیں کردا۔
5. نحمیاہ دے دروازے بند کرنا اپنے آپ وچ ایہ ثابت نئیں کردا کہ سبت دا دن غروب آفتاب دے نال شروع ہویا
نحمیاہ 13:19 وچ درج اے:
جدوں سبت دے دن توں پہلاں یروشلیم دے بوہے ہنیرے ہون لگے تے میں حکم دتا کہ بوہے بند کر دتے جان تے حکم دتا کہ سبت دے دن توں بعد تیکر اوہ بوہے نہ کھولے جان۔
ایہہ عبارت اکثر ایس گل نوں ثابت کرن لئی ورتی جاندی اے کہ سبت دا دن غروب آفتاب دے ویلے شروع ہوندا سی۔
تاہم، متن خود کہندا اے:
سبت توں پہلاں
نحمیاہ نے سبت توں پہلے تاریک ہون دے دور دے دوران، دروازے پہلے توں بند کر دتے سن۔ اس نوں قدرتی طور تے اک احتیاطی اقدام دے طور تے سمجھیا جا سکدا اے تاکہ تاجراں نو رات دے دوران شہر وچ سامان لیان توں روکیا جا سکے تاکہ اوہ اگلے سبت دے دن تجارت کر سکن۔
تاں جے:
شام دے ویلے دروازے بند کرنا ≠ اس گل دا ثبوت اے کہ شام خود سبت دا آغاز سی
ایہ عبارت غروب آفتاب دے آغاز دی تشریح دے نال مطابقت رکھدی اے، لیکن ایہ اپنے آپ وچ ایہ ثابت نئیں کردی کہ غروب آفتاب دن دی حد سی۔
6. خُداوند یسوع دی دفنائی دا ویلہ اک اہم سوال چُکدا اے
رب یسوع دی تدفین: تیاری دے دن دی شام تے سبت دے دن دا آنا
مرقس 15:42 وچ درج اے:
"جدوں شام ہو گئی، کیونکہ اوہ تیاری دا دن سی، یعنی سبت توں پہلاں دا دن..."
اس آیت وچ وقت دا سلسلہ احتیاط توں توجہ دا مستحق اے۔
متن واضح طور تے کہندا اے کہ:
شام ہو چکی سی
فیر وی اوہی دور ہلے وی آکھیا جاندا اے:
"تیاری دا دن، یعنی سبت توں پہلاں دا دن۔"
دوجے لفظاں چ، داستان دے سب توں فطری پڑھن دے مطابق، شام پہلے ای آ چکی سی، لیکن ایہہ اجے وی تیاری دا دن سی، تے سبت دا دن اجے شروع نئیں ہویا سی۔
اریمتھیا دا یوسف فیر پیلاطوس دے کول گیا تے رب یسوع دی لاش منگی۔ پیلاطس نوں حیرانی ہوئی کہ اوہ پہلے ای مر چکیا سی، اس لیی اس نے صدیدار نو بلایا تے پُچھیا کہ کی اوہ کجھ عرصے توں مریا سی؟ تصدیق حاصل کرن دے بعد ای پیلاطوس نے لاش یوسف نوں چھڈ دتی۔
دفن کرن دے طریقہ کار دا اک سلسلہ ہُن وی عمل کرنا سی۔ یوسف نوں لوڑ سی:
باریک کتان خریدو → لاش نوں تھلے لاؤ → لاش نوں تیار کرو → اس نوں کتان وچ لپیٹ دیو → اس نوں چٹان نال کٹے ہوئے قبر وچ رکھو → داخلی دروازے دے خلاف پتھر رول کرو
یوحنا 19 باب 39 توں 40 آیت چ ہور لکھیا اے کہ نکدیموس مرہ تے الو دی وڈی مقدار لے کے آیا سی، تے اوہ اکٹھے سن:
یہودی دفنائی دے رواج دے مطابق مسالےآں دے نال یسوع دی لاش تیار کیتی۔
اس لیی، اوس ویلے توں جدوں شام ہو چکی سی تے یوسف سب توں پہلاں پیلاطوس دے کول لاش منگن گیا سی، پیلاطوس دی صدیدار توں پچھ گچھ دے ذریعے، لاش دی رہائی، تے یوسف تے نکودیمس ولوں دفن کرن دی مکمل تیاریاں دے ذریعے، اک اہم مقدار دا ویلہ لنگھ گیا ہووے گا۔
ایہناں واقعات نوں بیان کرن دے بعد، لوقا 23 باب 54 آیت بیان کردی اے:
"اوہ دن تیاری دا دن سی، تے سبت دا دن نیڑے آ رہیا سی۔"
ایہہ آیت خاص طور تے قابل ذکر اے۔
یونانی فعل جہدا ترجمہ "نیڑے آ رہیا سی" اے ἐπέφωσκεν (ایپیپھوسکن)، توں ἐπιφώσκω (ایپیفوسکو). ایہ لفظ روشنی دے ظاہر ہون، دن چمکنا شروع ہون یا سویر دے نیڑے ہون نال منسلک اے۔
اس لیی، جدوں لفظ دے بنیادی معنیاں تے غور کیتا جاندا اے، تے لوقا دی داستان اک اہم سوال چُکدی اے جہڑی تحقیقات دے قابل اے:
کی خُداوند یسوع دی تدفین تیاری دے دن دی شام دے دوران شروع ہوئی، رات دے دوران کجھ عرصے تک جاری رہی، تے صبح دے نیڑے آن دے نال ای ختم ہو گئی، ستویں دِن دے سبت دے دن دے نال ’’سویر‘‘ ہون آلا سی؟
جے انج اے، تے تاریخی ترتیب مربوط ہووے گی:
دن دی روشنی وچ تیاری دا دن: رب نوں مصلوب کیتا جاندا اے → شام آ جاندی اے، فیر وی ایہنوں تیاری دا دن آکھیا جاندا اے → یوسف نے لاش دی درخواست کیتی → یوسف تے نکودیمس رب دی لاش نوں تیار تے دفن کردے نیں → سبت دا دن نیڑے آ جاندا اے
ایہ تشریح روایتی نظریے دے نال موازنہ کرن دی مستحق اے کہ سبت دا دن جمعہ دے غروب آفتاب دے فوراً شروع ہوندا سی۔
مرقس واضح طور تے کہندا اے کہ شام پہلے ای آ چکی سی جدوں کہ ایس ویلے نوں ہُن وی "تیاری دا دن، سبت توں اک دن پہلاں" آکھیا جاندا سی۔ لوقا، دفن کرن دی وضاحت کرن دے بعد، فیر سبت دے دن دے نیڑے ہون دے طور تے بیان کرن لئی روشنی یا فجر نال منسلک اک فعل استعمال کردا اے۔
یقیناً، سبت دے دن دے حساب کتاب دا سارا سوال اک یونانی لفظ نال حل نئیں کیتا جا سکدا ἐπέφωσκεν کلا۔ مختلف تناظر وچ لفظ دا استعمال تے پہلی صدی دے یہودیاں وچ دناں دے حساب کتاب دے طریقیاں دی وی جانچ پڑتال کیتی جانی چاہیدی اے۔
فیر وی، جدوں ایہناں دو حوالے اکٹھے پڑھے جاندے نیں، تے اوہ اک اجہا سوال چُکدے نیں جہنوں ہلکے پھلکے مسترد نئیں کیتا جانا چاہیدا:
جے سبت جمعہ دے غروب آفتاب دے فوراً بعد ای شروع ہو چُکیا سی، تے کیوں مارک نے ایہہ کہن دے بعد کہ شام آ چکی اے، ہُن وی ایس ویلے نوں ’’تیاری دا دِن، سبت توں پہلاں دا دِن‘‘ کہندا اے؟ تے لوقا، دفن کرن دی تکمیل دی طرف، سبت دے دن دے نیڑے آن دی وضاحت کرن لئی روشنی تے فجر نال منسلک فعل کیوں استعمال کردا اے؟
اس لیی، خُداوند یسوع دی تدفین دا بیان اس مطالعے وچ سنجیدہ غور دا مستحق اے کہ سبت دا دن شام نوں شروع ہویا یا دن دی روشنی وچ۔
7. متی 28 باب 1 آیت: "سبت دے بعد، پہلے دن دی سویر ول"
متی 28 باب 1 آیت اک ہور بہوں اہم عبارت اے۔
یونانی لفظاں چ ویلے نوں انج بیان کیتا گیا اے:
سبت دے بعد، جدوں ہفتے دے پہلے دن سویرے ہو رئے سی۔
سب توں قدرتی تریخی ترتیب دے مطابق:
سبت دا دن مکمل ہو گیا → وچکارلی رات اپنی سویر دی حد تک پہنچ جاندی اے → پہلا دن سویر ہو جاندا اے
ایہ فطری طور تے ایس سمجھ نال میل کھاندا اے کہ پہلا دن سویرے شروع ہوندا اے۔
چاراں انجیلاں وچ لکھیا اے کہ عورتاں ہفتے دے پہلے دن سویرے سویرے قبر تے گئیاں۔
جے ہفتے دے دن سورج ڈُبن تے سبت دا دن مکمل طور تے ختم ہو گیا سی، تے عورتاں پہلے دن سویرے تیکر انتظار کرن دی بجائے ہفتے دی شام نوں فوری طور تے قبر تے کیوں نئیں گئیاں؟
کوئی معقول طور تے جواب دے سکدا اے کہ حفاظت، ہنیرا، روشنی، یا دوجے عملی تحفظات تاخیر دی وضاحت کر سکدے ہن۔ اس لیی، صرف ایہ نقطہ فیصلہ کن نئیں اے۔
تاہم، جدوں دوجے حوالےآں دے نال پڑھیا جاندا اے، تے ایہ اہم رہندا اے۔
8. یوحنا 20 باب 19 آیت: "اوسے دن، ہفتے دے پہلے دن، شام نوں"
یوحنا 20:19 وچ درج اے:
"فیر، شام نوں اوسے دن، ہفتے دا پہلا دن ہون دے ناطے..."
بعد دے یہودی غروب آفتاب توں غروب آفتاب دے نظام دے مطابق، غروب آفتاب دے بعد اتوار دی شام نظریاتی طور تے پہلے ای دوجے دن نال تعلق رکھدی اے۔
فیر وی جان ہُن وی کہندا اے:
"اوسے دن، ہفتے دے پہلے دن، شام نوں۔"
ایہہ گھٹ توں گھٹ ایہہ ظاہر کردا اے کہ اک نواں عہد نامہ لکھاری دن دے بعد دی شام نوں فیر وی اوسے "دن" نال تعلق رکھن دے طور تے بیان کر سکدا اے۔
یقیناً، کجھ ترجمان "اوس ای دن" نو صرف اک تکنیکی کیلنڈر دی تعریف دے طور تے سمجھدے نیں بجائے قیامت دے دن دے داستانی حوالہ دے طور تے۔
اس لیی، اس عبارت نو واحد ثبوت دے طور تے استعمال کرن دی بجائے دوجے ثبوتاں دے نال استعمال کرنا چنگا اے۔
9. نویں عہد نامے دے حوالے جہناں چ "اگلا دن" شام یا رات دے بعد آندا اے
نویں عہد نامے چ کئی رلدے ملدے داستانی نمونے شامل ہن۔
مرقس 11 پہلے دسدا اے کہ شام ہو چکی سی، تے فیر “اگلے دن” دا ذکر کردا اے۔
یوحنا 6 سب توں پہلاں بیان کردا اے کہ شام ہو چکی سی تے ہنیرا ہو چکیا سی، تے صرف بعد چ "اگلے دن" دے بارے چ گل کردا اے۔
اعمال 4 وچ درج اے کہ شام ہو چکی سی، ایس لئی رسولاں نوں “اگلے دن” تک حراست وچ رکھیا گیا۔
اعمال 23 پولوس نو رات دے دوران نال لے جان دا بیان کردا اے، تے بعد چ "اگلے دن" دا حوالہ دیندا اے۔
ایہناں ساریاں داستاناں نو سخت کیلنڈر فارمولے دے طور تے نئیں سمجھیا جانا چاہیدا۔
اس دے باوجود، اوہ ایہ ظاہر کردے نیں کہ:
بائبل دے لکھاریاں ولوں شام تے رات نوں ضروری نئیں کہ اگلے دن دے آغاز دے طور تے خود بخود سمجھیا جائے۔
10. دن دی روشنی دے “باراں گھنٹے” تے سویر دی بنیاد اُتے وقت دا حساب
خُداوند یسوع نے آکھیا:
"کیہ دن چ باراں گھنٹے نئیں ہوندے؟"
— یوحنا 11:9
نواں عہد نامہ اکثر تیجے گھڑی، چھیویں گھڑی تے نوویں گھڑی دا حوالہ دیندا اے۔
دن دی روشنی نو بارہ حصیاں چ تقسیم کرن دے یہودی نظام دے تحت:
تیجا گھنٹہ تقریباً 9:00 وجے دا سی;
چھیویں گھڑی تقریباً دوپہر دے نیڑے;
نویں گھنٹہ تقریباً 3:00 وجے۔
اس توں پتہ چلدا اے کہ قدیم دنیا وچ عام دن دا حساب کتاب سویر یا سورج چڑھن دے آسے پاسے شروع ہوندا سی۔
تاہم، اک اہم فرق برقرار رکھنا چاہیدا اے:
بارہ دن دے گھنٹیاں دی گنتی کرن دا نقطہ آغاز
تے
اک مکمل چووی گھنٹے دے کیلنڈر دن دی دن دی حد
ضروری نئیں کہ ایہ دوویں اک جہے ہون۔
اس لیی، ایہ ثبوت سویر دی بنیاد تے تفہیم دے لیی پس منظر دی حمایت فراہم کر سکدا اے، لیکن اس نو خود اس گل نو ثابت کرن دے لی استعمال نئیں کیتا جانا چاہیدا کہ ہر دن بالکل 6:00 وجے شروع ہونا چاہیدا اے۔
اج دے عملی مشاہدے لئی، تقریباً 6:00–7:00 a.m. مقامی معیاری ویلے نو اک آپریشنل حد دے طور تے استعمال کرنا اک مستقل نظام فراہم کر سکدا اے، لیکن ایہ واضح طور تے بیان کیتا جانا چاہیدا اے کہ ایہ اے:
عمل درآمد دا اک عملی طریقہ، بائبل دا کوئی حکم نئیں جہڑا بالکل 6:00 وجے دی وضاحت کردا اے۔
11. دن تے رات اپنے مقررہ ویلے تے مسلسل واپس آندے نیں
یرمیاہ 33 وچ دن تے رات دے الہی طور تے قائم کردہ ترتیب دے بارے وچ دو اہم بیانات شامل ہن۔
یرمیاہ 33 باب 20 آیت کہندی اے:
"رب انج آکھدا اے: جے تُسی دن دے نال میرا عہد تے رات دے نال میرا عہد توڑ سکدے او، تے دن تے رات اپنے مقررہ ویلے تے نہ آون گے..."
یرمیاہ 33 باب 25 آیت فیر اشارہ کردی اے:
دن تے رات دے نال رب دا عہد تے آسمان تے زمین دی مقررہ ترتیب۔
ایہ حوالے دن تے رات نو دو وکھرے لیکن باقاعدگی نال بار بار آن آلے ادوار دے طور تے بیان کردے نیں جہڑے خدا دے قائم کردہ نظام دے تحت چلدے نیں:
دن اپنے مقررہ وقت تے آندا اے → رات اپنے مقررہ وقت تے آ جاندی اے → دن فیر واپس آ جاندا اے
اوہی قدرتی جوڑ بائبل دے اظہاراں وچ بار بار ظاہر ہوندا اے جہڑا مسلسل ویلے دے ادوار نو بیان کردا اے:
تن دن تے تن راتاں — 1 سموئیل 30 باب 12 آیت؛ یوناہ 1 باب 17 آیت; متی 12 باب 40 آیت؛
ست دن تے ست راتاں — ایوب 2:13؛
چالی دن تے چالی راتاں — پیدائش 7:4، 12؛ خروج 24 باب 18 آیت; 34:28; استثنا 9:9، 18؛ 1۔سلاطین 19:8; متی 4:2۔
ایہناں اظہاراں وچ، "دن" عام طور تے روشنی دے دور نوں ظاہر کردا اے تے "رات" ہنیرے دے دور نوں ظاہر کردا اے۔ اوہ اکٹھے دن تے رات دے اک بلا روک ٹوک سلسلے نو بیان کردے ہن۔
بائبل دا بار بار آلا نمونہ دن تے راتاں اس لی ترتیب دے مطابق اے:
دن دی روشنی → شام → رات → دن دی روشنی دی واپسی
ایہ ثبوت، اپنے آپ چ، ہر کیلنڈر دی تاریخ دی صحیح تکنیکی حد قائم نئیں کردا۔ تاہم، ایہ ظاہر کردا اے کہ بائبل بار بار دن دی روشنی تے اس دے بعد آن آلی رات نو قدرتی طور تے متعلقہ ادوار دے طور تے پیش کردی اے جدوں مکمل دناں دے گزرنے نو بیان کردی اے۔
جدوں پیدائش 1 دے نال مل کے غور کیتا جاندا اے، سویر تک کی نئیں رہنا چاہیدا، تے اس مطالعے وچ جانچ پڑتال کیتے گئے دوجے حوالے، تے ایہ بار بار آن آلا دن تے رات دا نمونہ اس گل دی تحقیقات لئی اضافی حمایت فراہم کردا اے کہ آیا بائبل دے سلسلے نو دن دے ویلے دے بعد رات دے طور تے سمجھیا جا سکدا اے، اگلا چکر شناخت دے قابل ہو جاندا اے جدوں دن دی روشنی واپس آندی اے۔
12. دوجے مندر دے دور چ کیلنڈر دے تنازعات پہلے ای موجود سن
قدیم یہودی کیلنڈراں دے مطالعے وچ اک اہم تاریخی حقیقت نوں یاد رکھنا چاہیے:
قدیم اسرائیل نے ضروری نئيں کہ اپنی پوری تریخ وچ صرف اک غیر تبدیل شدہ کیلنڈر نظام استعمال کیتا ہوئے۔
جوبلیاں دی کتاب تے 1 حنوک وچ جھلکدیاں فلکیاتی روایات 364 دناں دے شمسی کیلنڈر تے بہوں زور دیندیاں نیں۔
اک 364 دناں دا سال بالکل:
52 مکمل ہفتے۔
جوبلی 6 وچ ایہ وی خبردار کیتا گیا اے کہ جے لوک قمری مشاہدے دے مطابق تاریخاں دا تعین کردے نیں تے تہوار تے سبت دے دن بے ترتیبی وچ آ سکدے نیں ۔
اس توں پتہ چلدا اے کہ دوجے مندر دے دور چ یہودی معاشرے دے اندر اہم کیلنڈر تنازعات موجود سن۔
اس لیی، بھاویں جوبلیاں دے کجھ حوالے اک اجہے نظام دی عکاسی کردے نیں جس وچ غروب آفتاب دے بعد اک نویں تاریخ شروع ہوندی اے، اس نوں الٹا استعمال نئیں کیتا جا سکدا تاکہ ایہ ثابت کیتا جا سکے کہ:
"ایہ ضروری طور تے موسیٰ دا اصل نظام سی۔"
جوبلی خود اک دوجے مندر دے دور دا کم اے تے اس دور دے اندر اک خاص روایت دی عکاسی کردا اے۔
13. کجھ جدید یہودی ودواناں نے ابتدائی اسرائیلی صبح دے دن دی حد لئی وی دلیل دتی اے
ویہویں صدی دے کئی اہم یہودی ودواناں نے اس سوال دی جانچ پڑتال کیتی۔
جولین مورگنسٹرن دلیل دتی کہ ابتدائی اسرائیل نے اک وار سورج چڑھن یا سویر توں اگلے سورج چڑھن یا سویر تک دن دا حساب لایا سی، تے ایہ کہ غروب آفتاب توں غروب آفتاب دا نظام بعد چ تیار ہویا۔
جیکب زیڈ لاٹرباخ اسی طرح دا نظریہ پیش کیتا، تے ایہ استدلال کیتا کہ جلاوطنی توں پہلے دے اسرائیل وچ دن دا حساب کتاب ضروری طور تے بعد دے ربی نظام دے نال اک جیہا نئیں سی، تے کجھ ہیکل دے طریقیاں نے اک پرانے اصول نوں محفوظ رکھیا جس وچ رات پچھلے دن دے بعد ہوندی سی۔
پی جے ہیووڈ قربانی دے قوانین، پیدائش، تے نویں عہد نامے دے حوالے دے ذریعے سویر دے دن دی حد دے امکان تے وی تبادلہ خیال کیتا۔
ایہ مطالعات ثابت نئیں کردے کہ جدید وظیفہ اک متفقہ نتیجے تے پہنچ چکی اے۔
اوہ ایہ ظاہر کردے نیں، تاہم، کہ:
ایہ نظریہ کہ ابتدائی اسرائیل نے اصل وچ صبح دے دن دی حد دا استعمال کیتا ہووے گا، محض علمی مثال دے بغیر اک جدید ایجاد نئیں اے۔
ایہ اک اجہا موقف اے جہنوں باقاعدہ طور تے تجویز کیتا گیا اے تے علمی مطالعے وچ تبادلہ خیال کیتا گیا اے۔
14. خُداوند دے دکھ تے “تیجا دن”
چاراں انجیلاں خُداوند یسوع دی مصلوبیت دے دن دی نشاندہی کردیاں نیں:
تیاری دا دن۔
رب نے ایہہ وی بار بار پیش گوئی کیتی کہ اوہ جی اُٹھے گا:
تیجے دن۔
لوقا 24 باب 21 آیت وچ، ہفتے دے پہلے دِن دی دوپہر نوں ایماؤس دی راہ تے دو چیلیاں نے کہیا:
“ایہہ گلاں ہون نوں اج تیجا دن ہو گیا اے۔”
جے مصلوبیت جمعے نوں ہوئی:
جمعہ = پہلا دن
ہفتہ = دوجا دن
ایتوار = تیجا دن
ایہہ قدرتی طور تے "تیجے دن اٹھایا گیا" دے اظہار دے نال اتفاق کردا اے۔
اس لیی، محض "تن دن تے تن راتاں" دے اظہار دا حساب دین لئی مصلوبیت نو جمعرات تے منتقل کرن دی کوئی لوڑ نئیں اے۔
15. "زمین دے دل وچ تن دن تے تن راتاں" دا مطلب ضروری نئیں اے "پورے تن دن تے تن راتاں لئی دفن"
متی 12:40 آکھدا اے:
"ایس طرح ابن آدم تن دن تے تن راتاں زمین دے دل وچ رہوے گا۔"
اظہار ایہ اے:
"دھرتی دے دل وچ"
"اک قبر دے اندر زیر زمین" دے عام لفظاں دی بجائے۔
جدوں خُداوند نوں گتسمنی وِچ گرفتار کیتا گیا تے اُوہنے آکھیا:
"ایہہ تہاڈا ویلہ اے، تے ہنیرے دی طاقت اے۔"
— لوقا 22:53
ایس لئی، اک ممکنہ روحانی تشریح ایہہ اے کہ جمعرات دی رات نوں اپنی گرفتاری دے ویلے توں، رب پہلے ای اوس دور وچ داخل ہو چکیا سی جیدے وچ اوہ ایس دنیا دیاں طاقتاں تے ’’ہنیرے دی طاقت‘‘ دے تابع سی۔
اس طرح:
جمعرات دی رات
جمعہ دے دن
جمعے دی رات
ہفتہ دے دن
ہفتے دی رات
اتوار دی سویر سویرے دن دی روشنی دے آسے پاسے
اس طرح شمار کیتا جا سکدا اے:
تن راتاں تے تن دن دے ادوار
جدوں رب ہلے وی سی:
جمعہ نوں مصلوب کیتا گیا تے تیجے دن، اتوار نوں جیوندا کیتا گیا۔
ایہ تشریح "تن دن تے تن راتاں" تے "تیجے دن اٹھائے گئے" دوناں نو مصلوبیت دے دن دے انجیل دے عہدے نو تیاری دے دن دے طور تے تبدیل کیتے بغیر سچ رہن دی اجازت دیندی اے۔
16. ستر دو ممکنہ مجموعیاں دا تقابلی خاکہ
جے درج ذیل متغیر مختلف مجموعےآں وچ ترتیب دتے گئے ہن:
چاہے کوئی دن اک دے بعد آوے رات–دن یا دن–رات ترتیب؛
چاہے خُداوند نے ہفتے دے چوتھے، پنجویں یا چھیویں دِن دکھ سہے؛
چاہے اوہ ستویں دن دی رات، ستویں دن دے دن، پہلے دن دی رات، یا پہلے دن دے دن چ جی اُٹھیا؛
تے کی "تن دن تے تن راتاں" دفن، موت، یا گرفتاری توں شمار کیتیاں جاندیاں نیں؛
فیر نظریاتی مجموعیاں دی کل تعداد ایہ اے:
2 × 3 × 4 × 3 = 72 امکانات۔
فیر ایہناں امکانات نو چار صحیفیاں دی شرطاں دے خلاف آزمایا جا سکدا اے:
رب تیجے دن جی اُٹھیا؛
اوہ تن دن تے تن راتاں دھرتی دے دل وچ رہیا؛
پہلے دن دی دوپہر نوں اجے وی تیجا دن آکھیا جاندا سی؛
مصلوبیت دے دن دی شام نوں ہُن وی تیاری دا دن آکھیا جاندا سی۔
ایہ خاکہ ریاضی دا ثبوت نئیں بلکہ موازنے دا وسیلہ اے، کیونکہ ایہ متغیر تشریح اُتے مبنی نیں تے ضروری نئیں کہ اک دوجے توں آزاد ہون۔ ایتھے جانچے گئے مفروضیاں وچ اوہ مجموعہ جو چاراں شرطاں نوں سب توں مربوط طریقے نال پورا کردا دکھائی دیندا اے، ایہ اے:
اک دن دن دے ویلے نال شروع ہوندا اے; رب نوں جمعرات دی رات نوں گرفتار کر لیا گیا سی; اوہنوں جمعے نوں تکلیف ہوئی؛ اوہ ایتوار دی سویر سویرے اٹھیا; تے "تن دن تے تن راتاں" جمعرات دی رات نوں ہنیرے دی طاقت وچ داخل ہون دے ویلے توں شمار کیتیاں جاندیاں نیں۔
ایہ نتیجہ پچھلے حوالےآں توں کڈھے گئے نتائج دے نال نیڑے توں میل کھاندا اے۔
17. نتیجہ
جدوں پیدائش، موسیٰ دی شریعت، تاریخی کتاباں، انجیلاں، نوے عہد نامے دے دوجے روایتاں، دوجے ہیکل دے ادب تے قدیم یہودی کیلنڈر دے حساب کتاب دے مطالعے نوں اکٹھے غور کیتا جاندا اے، تے اک نتیجہ سامنے آندا اے جہڑا سنجیدہ غور دے قابل اے:
بائبل وچ کوئی وی آیت نئیں اے جہڑی واضح طور تے کہندی اے، "ہفتہ وار سبت ہمیشہ جمعہ دے غروب آفتاب توں لے کے ہفتے دے غروب آفتاب تک منائی جانی چاہیدی اے۔"
اس دے برعکس، متعدد حوالے نمونے پیش کردے ہن جنہاں وچ:
سویر اک نویں دن دے آغاز دی اہمیت رکھدی اے۔ دن دی روشنی دے بعد شام تے رات آندی اے، تے فیر اگلی سویر ہوندی اے; چھیواں دن رات توں لنگھ جان دے بعد، اگلی سویر نوں "اج، سبت" آکھیا جاندا اے؛ تے بعض نویں عہد نامے دیاں داستاناں وچ، اک شام نوں ہُن وی اوسے پچھلے دن نال جوڑیا جاندا اے۔
لیویت 23 دا حکم کہ کفارے دے دن نو "شام توں شام تک" منایا جائے، اوس خاص مقدس دن لئی اک خاص ضابطہ اے تے بغیر کسی ہور ثبوت دے، خود بخود آفاقی دے طور تے نئیں سمجھیا جانا چاہیدا دن دی حد دا فارمولا ہر ہفتہ وار سبت لئی۔
اس لیی، ایہ معقول طور تے تجویز کیتا جا سکدا اے کہ:
ستویں دن دے سبت نوں معقول طور تے پورے ستویں دن نوں شامل کرن دے طور تے سمجھیا جا سکدا اے - ہفتے دے دن دے شروع توں لے کے ہفتے دی شام تے رات تک، اتوار دے دن دے شروع ہون تک۔
اج دے عملی مشاہدے وچ، کیونکہ سورج چڑھن دے ویلے موسم تے عرض البلد دے مطابق مختلف ہوندے نیں، تے کیونکہ کجھ خطے عام سورج چڑھن یا غروب آفتاب دے بغیر ادوار دا تجربہ کردے نیں، تقریباً 6:00–7:00 وجے مقامی معیاری ویلے نال اک عملی حد دے طور تے مستقل مزاجی فراہم کر سکدی اے۔
تاہم، سب توں اہم گل ایہ نئیں کہ کجھ منٹاں یا سیکنڈاں لئی بحث کیتی جائے، بلکہ ایہ تسلیم کیتا جائے کہ:
سبت ستواں دن اے جہنوں رب نے برکت دتی اے۔
جمعہ تیاری دا دن اے، جدوں ایماندار سبت دے دن دا استقبال کرن لئی اپنے آپ نو جسمانی تے روحانی طور تے تیار کردے ہن۔ ستویں دن دے دن دی روشنی دے آغاز توں لے کے اگلے دن دے دن دی روشنی دے آغاز تک، اوہ رب دی تخلیق تے چھٹکارا یاد کردے نیں، فضل دے تحت اوہنے دتے گئے آرام توں لطف اندوز ہوندے نیں، تے آن آلے ابدی آرام دی اُڈیک کردے نیں۔
’’جے تُسی سبت دے دِن توں اپنا پیر موڑدے او، میرے مقدس دِن تے اپنی مرضی کرن توں، تے سبت دے دِن نوں لذت، خُدا دا مقدس دِن عزت آلا آکھدے او تے اُوہدی عزت کردے اُو، نہ اپنے راہواں نال چلدے ہوئے، نہ اپنی خواہش پاندے اُو، تے نہ ای اپنے لفظاں نوں بولدے اُو، فیر تُسی اپنے آپ نوں خُدا وِچ خوش کرو گے تے اُو تہانوں دھرتی دے اُچے مقام تے سوار کرے گا؛ تہانوں اپنے پیو یعقوب دی وراثت نال کھلاؤ، کیونکہ رب دے منہ نے ایہ آکھیا اے۔
— یسعیاہ 58 باب 13 توں 14 آیت
| | |
