(Софония 3:9) Ул вакытта Мин халыкларның телен үзгәртермен (яки: торгызырмын), аны бер ачык (яки: саф) телгә әйләндерермен, аларның барысы да Раббының исемен чакырып, Аңа бердәм хезмәт итсеннәр өчен.
(Искәрмә: Ибрани телендәге төп текстның инглизчәгә сүзгә-сүз тәрҗемәсе болай:
Ул вакытта Мин үзгәртермен (яки торгызырмын)
халыкларның
сөйләмен бер саф сөйләмгә,
аларның барысы да
Раббының исемен чакырсыннар
һәм Аңа бердәм хезмәт итсеннәр өчен.
(Ишагыя 6:5а) белән чагыштырыгыз: «Шунда мин әйттем: Кайгы миңа! Мин һәлак булдым, чөнки мин иреннәре саф булмаган кеше, һәм иреннәре саф булмаган халык арасында яшим».
(Ишагыя 6:5а) белән чагыштырыгыз: «...чөнки мин бер кеше, минем иреннәрем саф түгел, һәм мин бер халык арасында яшим, аларның иреннәре саф түгел...»
Игътибар итегез:
бер кеше белән халыкларны чагыштырыгыз
саф түгел белән саф яки ачык сүзләрен чагыштырыгыз
иреннәр белән бер ... сөйләмне чагыштырыгыз
Ибрани телендә ирен шулай ук сөйләм, тел
(Софония 3:9) Аңлатмасы һәм Шәрехе
Бу өзек берничә мөһим фикер тәкъдим итә, аеруча «саф сөйләм»не тәрҗемә итү һәм аңлау турында. Түбәндә өченче як күзлегеннән шәрех бирелә:
Телнең Бердәмлеге һәм Сафлыгы
1. Төп Ибрани Текстының Төгәллеге
Бу өзек (Софония 3:9) нең төп текстында «саф сөйләм» сүзтезмәсендәге «сөйләм» сүзе берлек санда (ирен) булуын, күп телләр җыелмасы түгеллеген күрсәтә. Шуңа күрә аны «саф сөйләм» дип тәрҗемә итү укучыда һәр кеше Раббы исемен үз телендә саф рәвештә чакыра дигән ялгыш фикер тудырырга мөмкин.
Әмма чын мәгънәсе «бер саф һәм ачык сөйләм»гә якынрак. Бу Бабил манарасында телләрнең бүленүенә капма-каршы тора һәм Яратылыштагы башлангыч тел бердәмлегенә туры килә. Ләкин бу юлы иман итүчеләр үзләренә исем казанырга түгел, ә Аллаһы исемен чакырырга омтылалар (Яратылыш 11:4).
2. Чиста һәм Саф
Төп нөсхәдәге “pure” сүзен «саф» яки «ачык» дип тәрҗемә итү аның мәгънәсенә якынрак кебек, чөнки монда сөйләмнең сафлыгы үзгәртелмәгән, бозылмаган яки катнаштырылмаган сөйләмне аңлата; бу «чиста» сүзендәге кебек абстракт әхлакый төшенчә түгел.
Бу (Ишагыя 6:5) тәге «саф булмаган иреннәр» белән ачык капма-каршылыкта тора. Соңгысы телнең төгәллеге яки бердәмлеге турында түгел, ә әхлакый яки рухи пычраклык турында сөйли.
ЙЕСУның Изге Исемендәге Үзгәреш
1. Грекчадан Латинчага Әйтелешнең Саклануы
Раббы ЙЕСУның (YESU) исеме грекчадан латинчага Iesus рәвешендә күчерелгән. Беренче гасырларда ул төрле төбәкләргә таралганда, шул төбәкләрнең телләре аның әйтелешен тугрылык белән саклаган. Мәсәлән, кытайча «耶穌» (YESU) әле дә төп авазга якын. Ләкин инглиз телендә J хәрефенең әйтелеше үзгәрү сәбәпле, JESUS әйтелеше әкренләп төп аваздан ераклашкан.
2. Тарихи Үсештәге Үзгәреш
1628 елгы King James Version (KJV) Изге Язмасында исем әле дә Iesus дип язылган һәм төп әйтелеше сакланган. Авазлар үзгәрү сәбәпле, якынча 200 елдан соң хәзерге инглиз телендә JESUS «Jee-zus» дип әйтелә башлаган.
Бу өзек әйтелешнең үзгәрүе ялгызлык исеменең мәгънәсен үзгәртергә мөмкин, дип әйтә. Изге Язмадагы мисал итеп Аллаһының Абрам исемен Ибраһимга үзгәртүе китерелә; бу дөрес әйтелешнең мөһимлеген ассызыклый.
3. Шәкертләрнең Тарату Ысулы
Шәкертләр Раббы ЙЕСУның (YESU) изге исемен таратканда, алар аның әйтелешен телдән телгә тугрылык белән җиткергән булырга тиеш. Төрле төбәкләрдәге иман итүчеләр аны үз телләренә карап әйткән булсалар да, «YESU»га якын авазны сакларга тырышканнар. Вакыт узу белән изге исемгә бирелгән әһәмият кимегән һәм төрле телләрдә төрле рәвешләр барлыкка килгән.
Бу — тарихи һәм мәдәни күренеш; ләкин аның Аллаһы ихтыярына туры килү-килмәве турында, бу өзек аны «үзгәртелү нәтиҗәсе» дип бәяли.
Софониядәге Пәйгамбәрлек һәм Төзәтү
1. Саф Телне Торгызу Турындагы Пәйгамбәрлек
(Софония 3:9) соңгы көннәрдә барлык халыклар Раббы исемен бер саф телдә чакырачак дип әйтә. Бу Бабилдә телләрнең бүленүе белән аваздаш һәм Мәсих чорындагы торгызуга ишарә итә. Бу аңлатма «төзәтү»не Софониянең мөһим темасы дип саный: Аллаһы халыкларны үзгәртәчәк һәм торгызачак, алар Раббы исемен чакыру өчен бердәм һәм саф тел куллансыннар.
2. «Төзәтү» һәм «Юл Кую»
Монда хәзерге күп телләрдә ЙЕСУ (YESU) исеменең әйтелеше төп аваздан ераклашкан дип әйтелә. Бу Аллаһы ихтыяры түгел, ә Аллаһы юл куйган нәрсә. Ләкин Софония пәйгамбәрлеге соңгы төзәтүне алдан белдерә: барлык халыклар Аллаһының изге исемен дөрес итеп чакыруга кайтачак.
Йомгаклау Шәрехе
Бу аңлатма тел, изге исем һәм тәрҗемә төгәллеген тирәнтен тикшерә, аеруча (Софония 3:9) нең кулланылышында, һәм телнең сафлыгы белән бердәмлегенең мөһимлеген ассызыклый. Хәзерге иман итүчеләр өчен телдә төп әйтелешкә кайтырга кирәкме дигән сорау әле дә фикер алышуга лаек теологик һәм мәдәни мәсьәлә булып кала.
Шулай да, бу өзек уйланырга этәрүче караш тәкъдим итә һәм кешеләргә изге исемгә хөрмәт белән карауны, телнең дөреслеген яңадан кадерләүне искә төшерә.
|
 |
|
|
|
|
|
