(Sofonías 3:9) Chay pachapiqa, llaqtakunapa rimayninta tikrasaq (utaq: kutichisaq), huk sut’i (utaq: ch’uya) rimayman, llapanku Señorpa sutinta qayarinankupaq, huk sonqollawan payta servinankupaq.
(Willakuy: Hebreo qillqapi kaq simikunamanta inglésman sapa simi tikrasqa kayhinam:
Chay pachapiqa tikrasaq (utaq kutichisaq)
llaqtakunapa
rimayninta huk ch’uya rimayman,
llapanku
Señorpa sutinta qayarinankupaq
hinaspa huk sonqollawan payta servinankupaq.
(Isaías 6:5a) nisqawan tupachiy: “Chaymi nirqani: ¡Ay ñuqamanta! Chinkasqam kani, imaraykuchus qhillichasqa wirpuyuq runam kani, hinaspa qhillichasqa wirpuyuq llaqta chawpipi tiyani.”
(Isaías 6:5a) nisqawan tupachiy: “...imaraykuchus ñuqa huk runam kani, qhillichasqa wirpuyuq, hinaspa huk llaqta, qhillichasqa wirpuyuq chawpipi tiyani...”
Qhawariy:
huk runa kaywan tupachiy llaqtakuna
qhillichasqa kaywan tupachiy ch’uya utaq sut’i
wirpukuna kaywan tupachiy huk ... rimay
Hebreo simipi wirpu nisqaqa rimay, simi niytaqmi munan
(Sofonías 3:9) Nisqapa Sut’inchaynin hinaspa Rimaynin
Kay qillqaqa wakin ancha allin yuyaykunatam rikuchin, aswanqa “ch’uya rimay” nisqapa tikrayninmanta hinaspa imayna entiendenamanta. Kayqa huk kimsaq runapa qhawariyninmi:
Rimaypa Huk Kaynin hinaspa Ch’uya Kaynin
1. Hebreo Qillqapa Chiqap Kaynin
Kay qillqaqa rikuchinmi (Sofonías 3:9) nisqapa hebreo qillqanpi “ch’uya rimay” nisqapi “rimay”qa sapallan kaqpi (wirpu) kasqanta, manataq achka rimaykunapa huñusqan kasqanta. Chayrayku, “ch’uya rimay” nispa tikrayqa ñawinchaqta pantachiyta atinman, sapanka runa kikin rimayninwan Señorpa sutinta ch’uyata qayarinanta yuyachispa.
Ichaqa, chiqap yuyayninqa “huk ch’uya, sut’i rimay” nisqamanmi aswan qayllan. Kayqa Babel Torrepi rimaykuna rakisqa kasqanpa contranmi, Génesispi qallariypi huk rimaylla kasqanwantaqmi tupachin. Ichaqa kay kutipi iñiqkunaqa Diospa sutintam qayarinku, manataq kikinkupa sutinta hatunyachinankupaqchu (Génesis 11:4).
2. Q’uma Kaywan Ch’uya Kay
Qallariy qillqapi “pure” nisqata “ch’uya” utaq “sut’i” nispa tikrayqa yuyayninman aswan qayllanmi. Kaypi rimaypa ch’uya kayninqa mana tikrasqa, mana q’iwisqa, nitaq chaqrusqa rimayta niyta munan; manataq “q’umir” nisqa hina sonqo allin kaymanta rimaychu.
Kayqa (Isaías 6:5) nisqapi “qhillichasqa wirpukuna” nisqawan sut’ita contranpi kachkan. Chay qillqaqa runapa ruwayninpi utaq espiritunpi qhillichasqa kaymantam rimachkan, manataq rimaypa chiqap kayninmanta utaq huk kayninmantachu.
YESUpa Ch’uya Sutinpa Tikrakusqan
1. Griegomanta Latinman Rimayninta Waqaychay
Señor YESU (YESU) sutinqa griegomanta latinman Iesus nispa qillqaymanmi apasqa karqan. Ñawpaq pachakunapi imaymana suyukunaman chay suti mast’arisqampi, chay suyukunapa rimayninkunaqa rimaynintam hunt’asqata waqaycharqanku. Ejemplopaq, chino simipi “耶穌” (YESU) nisqaqa ñawpaq uyarikuyninmanraqmi qayllan. Ichaqa inglés simipi J qillqapa uyarikuynin tikrakusqanrayku, JESUS nisqapa uyarikuyninqa ñawpaq uyarikuyninmanta pisi-pisillam karunchakurqan.
2. Historiamanta Tikrakuy
1628 watapi King James Version (KJV) Bibliapiqa sutiqa Iesus nisparaqmi qillqasqa karqan, ñawpaq uyarikuyninta waqaychaspa. Uyarikuykuna tikrakusqanrayku, yaqa 200 wata qhepamanqa JESUS nisqaqa kunan inglés simipi “Jee-zus” nispa rimayta qallarisqa.
Kay qillqaqa ninmi suti kikillanpa uyarikuynin tikrakuspaqa yuyayninta tikrayta atisqanta. Bibliamanta ejemplopaq, Diospa Abram sutinta Abrahamman tikrasqantam rikuchin, chiqap uyarichiyqa ancha allin kasqanta kallpachananpaq.
3. Discipulokunapa Willakusqan
Discipulokuna Señor YESU (YESU)pa ch’uya sutinta willakusqanku pachapi, rimayninta simimanta simiman hunt’asqata apachisqankuqa ancha atinallam. Chay cheqaskunapi iñiqkunaqa kikin rimayninkuman hina rimarqankuñachá, ichaqa “YESU” nisqaman qayllaq uyarikuyninta waqaychaytam mask’arqanku. Pacha pasariptinmi ch’uya sutiman yupaychayqa pisiykurqan, hinaspa imaymana rimaykunapi hukniray niraqkuna rikurirqan.
Kayqa historiapi hinaspa culturapi rikuriqmi; ichaqa Diospa munayninwan tupanchus manachus chaymantaqa, kay qillqaqa “tikrasqa kasqanpa rurun” nispa qhawarin.
Sofoníaspa Profecianpi Kutichiy hinaspa Allichay
1. Ch’uya Rimay Kutichisqa Kananmanta Profecía
(Sofonías 3:9) nisqaqa qhepa p’unchaykunapi llapa llaqtakuna huk ch’uya rimaywan Señorpa sutinta qayarinankutam nin. Kayqa Babelpi rimaykuna rakisqa kasqanwan tupachin, Mesíaspa pachampi kutichiyta rikuchispa. Kay sut’inchayqa “allichay” nisqata Sofoníaspa hatun yuyaynin hina qhawarin: Diosqa llaqtakunatam tikranqa hinaspa kutichinqa, Señorpa sutinta qayarinankupaq huk ch’uya hinaspa hukllachasqa rimayta llamk’achinankupaq.
2. “Allichay” hinaspa “Saqiy”
Kaypi nisqaman hinaqa, kunan pacha achka rimaykunapi YESU (YESU) sutipa uyarikuyninqa ñawpaq uyarikuyninmanta karunchakusqa. Kayqa manam Diospa munayninchu, aswanqa Diospa qhawaspa saqisqanmi. Ichaqa Sofoníaspa profecianqa qhepa allichayta willan: llapa llaqtakuna Diospa ch’uya sutinta chiqapta qayariyman kutinqaku.
Tukuchay Rimay
Kay sut’inchayqa rimaypa, ch’uya sutipa hinaspa tikraypa chiqap kaynintam ukhunta qhawarin, aswanqa (Sofonías 3:9) nisqata imayna churapusqampi, rimaypa ch’uya hinaspa huk kayninpa ancha allin kasqanta kallpachaspa. Kunan pacha iñiqkunapaqqa ñawpaq uyarikuyman rimaypi kutinachu manachu nisqaqa teologiapi hinaspa culturapi rimanapaq allin tapukuymi kachkanraq.
Ichaqa kay qillqaqa yuyayman churaq qhawariytam rikuchin, runakunata ch’uya sutiman yupaychayninta musuqmanta kallpachanankupaq hinaspa rimaypa chiqap kayninta chaninchanankupaq yuyarichispa.
|
 |
|
|
|
|
|
